Ne Yapmalıyım? Hukuki Yol Haritası

İşveren beni haklı bir sebep göstermeden işten çıkardı, ne yapmalıyım?

Önce feshin hangi tarihte ve hangi gerekçeyle yapıldığını yazılı olarak (fesih bildirimi, SGK işten ayrılış bildirgesi) elinizde bulundurun. Kıdeminize göre kıdem ve ihbar tazminatı hakkınız doğabilir; işe iade için ise fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmanız gerekir.

İşten ayrıldım ama kıdem/ihbar tazminatımı ödemediler, ne yapmalıyım?

Önce ne kadar tazminat hakkınız olduğunu hesaplayın; ardından işverene yazılı ödeme talebinde bulunun (noter ihtarnamesi ispat açısından güçlüdür). Ödenmezse arabuluculuk sonrası iş mahkemesinde dava açılabilir.

İşe iade davasını kazandım ama işveren beni işe başlatmadı, ne yapmalıyım?

Kararın kesinleşmesinden itibaren 10 iş günü içinde işverene yazılı başvuru yapmanız gerekir. İşveren bir ay içinde sizi işe başlatmazsa, boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatı talep edebilirsiniz.

Askerlik veya doğum nedeniyle eksik kalan sigorta günlerimi tamamlamak istiyorum, ne yapmalıyım?

Bu süreleri SGK'ya prim ödeyerek sigortalılık süresine ekleyebilirsiniz (hizmet borçlanması). İkametgâhınızın bağlı olduğu Sosyal Güvenlik Merkezi'ne dilekçeyle başvurmanız yeterlidir.

İş kazası geçirdim, işverenden tazminat alabilir miyim?

SGK'nın karşıladığı kısım dışında kalan zararınız için, işverenin iş sağlığı ve güvenliği kurallarına aykırılığı ve kusuru ispatlanırsa fark tazminatı talep edebilirsiniz. Kazanın SGK'ya 3 iş günü içinde bildirilmiş olması önemlidir.

Kiracım aylardır kirayı ödemiyor, ne yapmalıyım?

Yazılı bir ihtar (noter veya icra yoluyla) göndererek borcun 30 gün içinde ödenmesini isteyebilirsiniz; bu süre içinde tam ödeme yapılmazsa tahliye davası açılabilir.

Ev sahibim kirayı beklediğimden çok artırmak istiyor, ne yapmalıyım?

Kira artışı, sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa kanunda öngörülen üst sınırı (TÜFE oranı) aşamaz. Taraflar anlaşamazsa mahkemeden rayiç kira bedelinin tespiti istenebilir.

Arsamı verdiğim müteahhit daireleri süresinde teslim etmiyor, ne yapmalıyım?

Kat karşılığı inşaat sözleşmesinde öngörülen teslim tarihi geçtiyse, sözleşmeyi feshetme, gecikme tazminatı isteme veya aynen ifa (tamamlanmasını isteme) seçeneklerinden biri değerlendirilebilir.

Ortak olduğum taşınmazdaki hissedarım payını bana haber vermeden başkasına sattı, ne yapmalıyım?

Paylı mülkiyette bir paydaş payını üçüncü kişiye satarsa diğer paydaşlar önalım (şufa) hakkını alıcıya karşı dava açarak kullanabilir. Dava, satışın noter aracılığıyla bildirildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde satıştan itibaren bir yıl içinde açılır (25 Aralık 2025'ten önceki satışlarda iki yıl); hak sahibi, hâkimin belirlediği rayiç bedeli ve tapu giderlerini verilen kesin süre içinde yatırır (TMK m.733-734).

Ev/arsa alıp satarken ne kadar tapu harcı ödeyeceğimi öğrenmek istiyorum, ne yapmalıyım?

Tapu harcı, satış bedeli veya emlak vergi değerinden hangisi yüksekse o tutar üzerinden, alıcı ve satıcı için ayrı ayrı belirlenen oranla hesaplanır.

Elimde bir çek/senet var ama karşılıksız çıktı veya ödenmedi, ne yapmalıyım?

Kambiyo senetlerine özgü hızlandırılmış icra takibi yoluna başvurabilirsiniz; bu yol, genel icra takibine göre daha kısa itiraz süreleri ve daha güçlü bir tahsil imkânı sunar.

Müşterim/iş ortağım faturamı veya cari hesap borcunu ödemiyor, ne yapmalıyım?

Öncelikle yazılı bir ihtar/mutabakat talebi gönderin; ödenmezse ilamsız icra takibi başlatabilir veya alacak davası açabilirsiniz. Ticari alacaklarda bazı hâllerde dava öncesi arabuluculuk zorunludur.

Birine icra takibi başlatacağım, ne kadar masraf çıkar öğrenmek istiyorum, ne yapmalıyım?

İcra masrafı; başvurma harcı, peşin harç ve borcun hangi aşamada ödendiğine göre değişen tahsil harcından oluşur; borçlu bu masrafların büyük kısmını üstlenir.

İş ortağımla (adi ortaklık) yollarımızı ayırmak istiyorum, ne yapmalıyım?

Adi ortaklık, ortakların anlaşmasıyla, haklı sebeple fesih bildirimiyle veya dava yoluyla sona erdirilip tasfiye edilebilir; ortaklık malvarlığı ve borçları tasfiye sürecinde paylaştırılır.

Aleyhime çıkan bir mahkeme kararına itiraz etmek istiyorum, sürem ne kadar öğrenmek istiyorum, ne yapmalıyım?

İstinaf ve temyiz başvuru süreleri kararın tebliğinden itibaren işlemeye başlar ve kaçırıldığında kararı kesinleştirir; süreyi kararın tebliğ tarihine göre hesaplayabilirsiniz.

Bir yakınım vefat etti, mirasçılık belgesi (veraset ilamı) almam gerekiyor, ne yapmalıyım?

Basit ve nüfus kayıtları eksiksiz dosyalarda noterden, çekişmeli veya eksik kayıtlı durumlarda sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesi alınabilir.

Kardeşim/bir mirasçı, miras bırakan hayattayken malları bize düşmeyecek şekilde devretmiş, ne yapmalıyım?

Miras bırakanın, mirasçısını yoksun bırakmak amacıyla yaptığı görünüşte satış işlemleri (muris muvazaası) tapu iptali davasıyla iptal ettirilebilir; bu dava zamanaşımına tabi değildir.

Miras payımın ne kadar olduğunu öğrenmek istiyorum, ne yapmalıyım?

Miras payı, sağ kalan eş ve diğer mirasçıların (çocuk, ana-baba, kardeş gibi) sayısına ve zümre sırasına göre kanunda belirlenen oranlarla paylaştırılır.

Miras kalan ev/araba satılamıyor, bir mirasçı imza vermiyor, ne yapmalıyım?

Mirasçılardan biri satışa rıza göstermiyorsa, diğer mirasçılar önce zorunlu arabuluculuğa başvurur; anlaşma olmazsa ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası açarak malın mahkeme eliyle satılmasını veya paylaştırılmasını isteyebilir.

Boşanma sürecindeyim, eşimin malları elden çıkarmasından korkuyorum, ne yapmalıyım?

Malın satışını veya devrini geçici olarak engelleyen bir ihtiyati tedbir kararı talep edilebilir; bu, dava sonuçlanana kadar geçerli bir koruma sağlar.

Boşanırken eşimin evlilik süresince edindiği mallardan payım olup olmadığını öğrenmek istiyorum, ne yapmalıyım?

Evlilik süresince edinilen malların artık değerinin yarısı üzerinde katılma alacağı hakkınız olabilir; kişisel mallar (evlilik öncesi veya miras yoluyla edinilenler) bu hesaba dahil edilmez.

Eşim boşanma sürecinde şirket hisselerini başkasına devretti, ne yapmalıyım?

Bu devir, katılma alacağınızı azaltmak amacıyla yapılmışsa, mal rejiminin tasfiyesinde devredilen değerin de hesaba katılmasını talep edebilirsiniz.

Boşanıyoruz, kredi borcu devam eden evi nasıl paylaşacağız, ne yapmalıyım?

Evin mülkiyeti kimin üzerindeyse esas olarak o kişiye ait sayılır, ancak diğer eşin kredi taksitlerine katkısı varsa bu katkı katılma alacağı hesabında dikkate alınabilir.

Mal rejimi tasfiyesinde alacağımın yaklaşık ne kadar olacağını hesaplamak istiyorum, ne yapmalıyım?

Edinilmiş malların tasfiye tarihindeki güncel değeri esas alınarak, artık değerin yarısı üzerinden yaklaşık bir hesap yapılabilir.

Aldığım ürün ayıplı/bozuk çıktı, ne yapmalıyım?

Sözleşmeden dönme, bedelde indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim haklarından birini seçebilirsiniz; hangisini seçeceğinize siz karar verirsiniz.

İkinci el aldığım araç ayıplı çıktı, ne yapmalıyım?

Aracı teslim aldıktan sonraki iki yıl içinde, ayıba dayalı seçimlik haklarınızı (dönme, indirim, onarım, değişim) satıcıya karşı ileri sürebilirsiniz.

Cezaevindeki bir yakınımın ne zaman şartla tahliye olacağını öğrenmek istiyorum, ne yapmalıyım?

Koşullu salıverilme tarihi, verilen cezanın süresine ve infaz rejimine göre kanunda belirlenen oranlar uygulanarak hesaplanır.

Şirketimin kişisel veri mevzuatına aykırılık nedeniyle karşılaşabileceği cezayı öğrenmek istiyorum, ne yapmalıyım?

İhlalin türüne göre (aydınlatma yükümlülüğü, veri güvenliği, VERBİS kaydı gibi) kanunda ayrı ayrı belirlenmiş alt-üst sınırlar arasında bir idari para cezası uygulanabilir.

Trafik kazasında yaralandım, ne kadar tazminat alabileceğimi öğrenmek istiyorum, ne yapmalıyım?

Kalıcı bir maluliyet oluştuysa, gelir kaybınız; yaşınız, maluliyet oranınız ve kusur durumunuz esas alınarak yaklaşık bir çalışma gücü kaybı tazminatı hesaplanabilir.

Dolandırıldım, nereye ve nasıl şikayet edeceğimi öğrenmek istiyorum, ne yapmalıyım?

Cumhuriyet Başsavcılığı'na dilekçeyle, e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portalı'na elektronik başvuruyla veya doğrudan polis/jandarmaya giderek şikayette bulunabilirsiniz; bankanızdan habersiz para çekildiyse eş zamanlı olarak bankaya da itiraz bildirmeniz önemlidir.

Trafik kazasında birini yaraladım (veya kaza sonucu yaralandım), ceza davası açılır mı, ne yapmalıyım?

Taksirle yaralama suçu kural olarak şikayete bağlıdır ve uzlaştırmaya tabidir; ancak alkollü/aşırı hızlı araç kullanımı gibi bilinçli taksir hâllerinde şikayet aranmaz ve savcılık kendiliğinden soruşturma açar.