İstanbul BarosuBaro Sicil No 74199
Faaliyet Alanları
Miras hukuku, bir kişinin ölümüyle malvarlığının kimlere ve hangi oranda geçeceğini düzenler. Türk Medeni Kanunu yasal mirasçıları zümre sistemine göre belirler; miras bırakanın vasiyetname veya miras sözleşmesiyle tasarrufta bulunması hâlinde ise saklı paylı mirasçıların hakları korunur.
Bu alanda süreler belirleyicidir. Mirasın reddi, tenkis ve vasiyetnamenin iptali taleplerinin tamamı hak düşürücü süreye ya da zamanaşımına bağlıdır. Ölüm tarihinden sonra atılacak adımların sırası ve zamanlaması sonucu doğrudan etkilediğinden, terekenin durumunun erken tespit edilmesinde yarar vardır.
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı), bir kişinin mirasçı sıfatını ve miras payını gösteren resmî belgedir; noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Mirasçılar arasında anlaşma sağlanamazsa mirasın paylaştırılması, ortaklığın giderilmesi davasıyla mahkeme eliyle gerçekleştirilir.
Belge, mirasçılardan biri tarafından noterden veya sulh hukuk mahkemesinden talep edilebilir; nüfus kayıt örneği ve kimlik bilgileri yeterlidir, diğer mirasçıların hazır bulunması şart değildir. Uyuşmazlık yoksa noter yolu genellikle daha hızlı sonuçlanır; mirasçılık konusunda ihtilaf varsa belge yalnızca mahkemeden alınabilir.
Mirasçılar, miras bırakandan kalan mallar üzerindeki elbirliği mülkiyetini anlaşarak sona erdiremezse, herhangi bir mirasçı sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası açabilir. Mahkeme, mümkünse malın aynen taksimine, mümkün değilse mirasçılar arasında veya açık artırmayla satışına karar verir.
Bir mirasçı, henüz paylaşım yapılmadan kendi miras payını diğer mirasçılara veya üçüncü bir kişiye devredebilir. Mirasçılar arasındaki devir sözleşmesi yazılı şekle, üçüncü kişiyle yapılan sözleşme ise noterlikçe düzenlenmesine bağlıdır. Payı devralan üçüncü kişi paylaşmaya katılamaz; yalnızca paylaşma sonunda devreden mirasçıya düşen payın kendisine verilmesini isteyebilir (TMK m.677).
Miras bırakanın borçları malvarlığından fazlaysa, yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir. Ret, ölümü öğrenmeden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine yapılacak bir beyanla gerçekleşir; bu süre geçirilirse miras kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır.
Ret süresi, mirasçının mirasçı olduğunu öğrendiği tarihten itibaren üç aydır ve mirasçının bulunduğu veya miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine yazılı ya da sözlü beyanla kullanılır. Bu süre hak düşürücüdür; kaçırılması hâlinde miras kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır.
Miras bırakanın ölümü tarihinde borca batık olduğu açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, mirasçıların ayrıca üç aylık sürede ret beyanında bulunmasına gerek kalmadan miras reddedilmiş sayılır. Bu durumun varlığı ihtilaflıysa, tespiti dava yoluyla istenebilir.
Mirası reddeden mirasçının payı, miras bırakan ölmemiş gibi hesaplanarak diğer mirasçılara geçer; ret sonucunda kimse mirasçı kalmazsa miras sulh hukuk mahkemesi tarafından iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Alacaklıların, kendilerine zarar verecek şekilde yapılan reddin iptalini dava etme hakkı saklıdır.
Miras bırakanın sağlığında yaptığı bağışlar veya vasiyetnameyle yaptığı tasarruflar, saklı paylı mirasçıların (altsoy, ana-baba, sağ kalan eş) yasal payını zedeliyorsa, bu mirasçılar tenkis davası açarak kazandırmanın saklı payı aşan kısmının iptalini isteyebilir.
Miras bırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla gerçekte bağışlamak istediği bir taşınmazı satış gibi göstermesi hâlinde, saklı payı bulunsun bulunmasın tüm mirasçılar görünürdeki işlemin muvazaa nedeniyle geçersizliğini ileri sürebilir. Bu dava herhangi bir süreye bağlı değildir.
Vasiyetname yoksa miras, Türk Medeni Kanunu'ndaki zümre sistemine göre paylaştırılır. Önce miras bırakanın altsoyu (çocukları, torunları) mirasçı olur; altsoy yoksa sıra ana-baba zümresine, o da yoksa büyük ana-baba zümresine geçer. Sağ kalan eş, hangi zümreyle birlikte mirasçı olduğuna göre değişen oranda ayrıca pay alır.
Türk Medeni Kanunu üç tür vasiyetname öngörür: noter huzurunda düzenlenen resmî vasiyetname, miras bırakanın tamamını kendi el yazısıyla yazıp tarih attığı ve imzaladığı el yazılı vasiyetname, ve yalnızca istisnai hâllerde (yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi gibi) başvurulabilen sözlü vasiyet. Şekil şartlarına uyulmaması vasiyetnamenin iptaline yol açabilir.
İki tanık huzurunda noter veya yetkili bir memur önünde düzenlenir; miras bırakanın son arzularını sözlü ya da yazılı bildirmesi ve düzenleyenin bunu yazıya geçirip miras bırakana okuması gerekir. İspat gücü en yüksek tür olduğundan, uyuşmazlık ihtimali olan durumlarda genellikle bu yol tercih edilir.
Vasiyetnamenin baştan sona miras bırakanın kendi el yazısıyla yazılmış, düzenleme tarihini taşıyor ve imzalanmış olması şarttır; daktilo, bilgisayar çıktısı veya başka bir kişinin el yazısıyla yazılmış olması geçersizlik sebebidir. Saklanması miras bırakana bırakıldığından kaybolma veya bulunamama riski taşır.
Vasiyetname; düzenleme sırasında ehliyetsizlik, irade sakatlığı (hata, hile, tehdit), içeriğin veya sebebinin hukuka ya da ahlaka aykırılığı ya da şekil eksikliği gibi sebeplerle iptal edilebilir. Dava, ilgilinin iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl, her hâlde vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren on yıl içinde açılmalıdır.
| Dava Türü | Ne Zaman Açılır | Süre |
|---|---|---|
| Mirasın reddi | Miras borca batıksa veya kabul edilmek istenmiyorsa | 3 ay (TMK m.606) |
| Tenkis davası | Saklı pay ihlal edilmişse | Öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde 10 yıl (TMK m.571) |
| Muris muvazaası (tapu iptali) | Miras bırakan mal kaçırma amacıyla muvazaalı işlem yapmışsa | Süreye bağlı değildir |
| Mirasçılık belgesinin iptali | Belge hatalı veya eksik mirasçıyla düzenlenmişse | Süreye bağlı değildir |
| Birlikte Mirasçı Olunan Zümre | Eşin Payı | Diğer Mirasçıların Payı |
|---|---|---|
| 1. zümre (altsoy — çocuklar/torunlar) | 1/4 | Kalan 3/4, altsoy arasında eşit paylaştırılır |
| 2. zümre (ana-baba ve onların altsoyu) | 1/2 | Kalan 1/2, ana-baba zümresi arasında paylaştırılır |
| 3. zümre (büyük ana-baba ve onların altsoyu) | 3/4 | Kalan 1/4, büyük ana-baba zümresi arasında paylaştırılır |
| Hiçbir zümre yoksa | Mirasın tamamı | — |
Yasal mirasçılar için süre üç aydır. Bu süre, mirasçının mirasçı olduğunu daha sonra öğrendiğini ispat etmedikçe miras bırakanın ölümünü öğrendiği tarihten; vasiyetname ile atanmış mirasçılarda ise tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten işlemeye başlar (TMK m.606). Süre geçtiğinde miras kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır. Ölüm tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK m.605/2).
Saklı pay, mirasçının kanunen dokunulamayan asgari miras payıdır. Türk Medeni Kanunu m.506 uyarınca altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babadan her biri için dörtte biri, sağ kalan eş için ise altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçü saklı pay sayılır. Kardeşlerin saklı payı 2007 yılında yapılan değişiklikle kaldırılmıştır. Saklı payı zedeleyen kazandırmalara karşı tenkis davası açılabilir.
Miras bırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla gerçekte bağışlamak istediği taşınmazı satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi göstermesidir. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 1.4.1974 tarihli kararı uyarınca, saklı payı bulunsun bulunmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar görünürdeki sözleşmenin muvazaa nedeniyle geçersizliğini ileri sürebilir. Bu dava herhangi bir süreye bağlı değildir.
Mirasçılık belgesi kural olarak noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir (TMK m.598). Ancak mirasçılar arasında yabancı bulunması, nüfus kayıtlarının yetersiz olması ya da mirasçılık durumunun kayıtlardan açıkça anlaşılamaması gibi hâllerde noterler belge düzenleyemez; bu durumda sulh hukuk mahkemesine başvurulması gerekir.
En yaygın kullanılan iki tür, noterde düzenlenen resmî vasiyetname ile miras bırakanın tamamını kendi el yazısıyla yazıp tarih atıp imzaladığı el yazılı vasiyetnamedir. El yazılı vasiyetnamede daktilo, bilgisayar ya da başkasının yazısı kullanılması geçersizlik sebebidir. Vasiyetname, saklı pay kurallarını değiştiremez; bu kuralları aşan kısımlar tenkise tabi olur.
Eşin payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir: çocuklarla birlikte mirasçıysa 1/4, ana-baba zümresiyle birlikteyse 1/2, büyük ana-baba zümresiyle birlikteyse 3/4 pay alır. Hiçbir zümreden mirasçı yoksa mirasın tamamı sağ kalan eşe kalır.
Miras kalan araç noterde tüm mirasçıların imzasıyla satılır. Gerekli belgeler, veraset ve intikal vergisi, imza vermeyen, çocuk ya da yurt dışındaki mirasçı ve ortaklığın giderilmesi davası adım adım.
Yazının devamıVeraset ilamı (mirasçılık belgesi) nedir, nereden ve nasıl alınır? Sulh hukuk mahkemesi ile noter arasındaki fark, gerekli belgeler, ispat kuralları ve Yargıtay kararları ışığında kapsamlı rehber.
Yazının devamıAnne veya babanın taşınmazlarını mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla satış görünümünde devretmesi hâlinde açılabilecek miras muvazaası davası — şartları, ispatı, zamanaşımı ve tapu iptali süreci.
Yazının devamı
