V-69 Tahdit Kodu Nedir, Nasıl Kaldırılır? İkamet İzni İptali ve N-82 Ön İzin Şartı ile Farkı (2026)

Bu yazı V-69 koduna ve kararlarda ikamet izninin kaybıyla sonuçlanan N-82 koduna odaklanıyor: iki kodun kararlardaki tanımı, hangi olaylarda girildiği, kişinin kodu nasıl öğrendiği, ikamet izni, vize, giriş yasağı ve sınır dışı etme kararıyla ilişkisi, V-69'un geçtiği iki Danıştay dosyasının neden farklı sonuçlandığı ve N-82'nin geçtiği iki Anayasa Mahkemesi kararı. Diğer kodların listesi ve genel kaldırma usulü tahdit kodları yazımızda anlatıldı. Metindeki [M1] gibi işaretler mevzuata, [Y1] gibi işaretler Danıştay kararlarına, [A1] gibi işaretler Anayasa Mahkemesi kararlarına karşılık geliyor; künyeler sondaki kaynak tablosunda. Yazı genel bilgi verir; her dosyanın sonucu kendi belgelerine göre değişir.

V-69 ile N-82 nasıl bir araya geliyor? İki kodun işlevi farklı. N-82 bir sebep kaydı olarak görünüyor: Göç İdaresi Başkanlığı, kamu düzeni ve kamu güvenliği gerekçesiyle kişinin ülkeye kabulünü ön izne bağlıyor [M1] [A1]. Kanuna göre kısa dönem ikamet izninin şartlarından biri, kişinin 7. maddedeki kabul edilemeyen yolcular arasında olmaması; kararlarda bu zincire dayanılarak N-82'li kişilerin ikamet izinleri iptal edildi [M2] [A1] [Y9]. V-69 ise Danıştay'ın iki kararında ikamet izni iptal edilirken girilen kayıt [Y1] [Y2]. Bu yazıda yer alan kararların hiçbirinde iki kod aynı dosyada birlikte anılmıyor; bir N-82 iptalinde kayda ayrıca V-69 girilip girilmediği yayımlanmış kararlardan anlaşılmıyor. Kayıtta iki kod birlikte görülen kişide iptalin dayanağı, iptal kararının gerekçesinden ve idarenin yazısından anlaşılır.

V-69 Kodu Nedir? "İkamet Tezkeresi Geçersiz" Ne Demek?

V-69, Göç İdaresi ve Emniyet kayıtlarında (kararlarda GöçNet ve PolNet diye geçen sistemler) yabancının adına girilen harf-rakam işaretlerinden biridir. Bu işaretlere uygulamada "tahdit kodu" ya da "tahdit kaydı" deniyor. "Tahdit" sınırlama demektir.

Kodun açılımı, yayımlanmış iki Danıştay kararında aynı biçimde geçiyor:

• Eylül 2021 tarihli kararda: "davacı hakkında V-69 (İkamet tezkeresi geçersiz) tahdit veri girişi yapılmış, ancak bu yönde davacıya herhangi bir tebligat yapılmamıştır." [Y1]
• Aralık 2020 tarihli kararda: "Balıkesir İl Emniyet Müdürlüğünce V-69 (İkamet Tezkeresi Geçersiz) ve V-71 (Semti Meçhul) tahdit kodlarının girilerek iptal edilmesine ilişkin davalı idare işleminin iptali istenilmektedir." [Y2]

"İkamet tezkeresi", 2014'ten önce yürürlükte olan 5683 sayılı Kanun döneminde ikamet izni belgesinin adıydı. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile belge "ikamet izni" adını aldı. Yani "ikamet tezkeresi geçersiz" ifadesi, bugünkü dille "ikamet izni geçersiz", daha açık söylemek gerekirse "ikamet izni iptal edildi" anlamında kullanılıyor.

V-69 kodunun anlamı nereden biliniyor?

Göç İdaresi Başkanlığı tahdit kodlarının listesini ve anlamlarını resmî olarak yayımlamıyor. Kodların bilinen anlamları, idarenin mahkemeye verdiği savunmalardan ve kararlardaki olay anlatımlarından geliyor; bu konu genel yazımızda ayrıca anlatıldı. V-69 için de durum böyle: Bu yazıdaki anlam, yalnız yukarıdaki iki kararda yazan ifadeye dayanıyor. 14 Ekim 2026 itibarıyla mahkeme kararlarının yayımlandığı veri tabanında "ikamet tezkeresi geçersiz" ifadesi yalnız bu iki kararda geçiyor; Anayasa Mahkemesi'nin kararlarında V-69 kodunu anan bir karar bulunamadı.

"V" harfi neyi gösteriyor?

Kararlarda geçen V ile başlayan kodların çoğu ikamet işlemleriyle ilgili: V-70 "Formalite Evlilik", V-71 "Semti Meçhul", V-84 "şartlı giriş", V-91 "ülkeden çıkışı izne tabi" gibi [Y5] [Y6] [Y7] [Y8]. Ancak harfin resmî bir tanımı yayımlanmış değil. Bu yüzden "V harfi şu demektir" diye genel bir kural kurmak doğru olmaz; her kodun anlamına ayrı ayrı bakmak gerekiyor.

V-69 Kodu Hangi Durumlarda Giriliyor?

İki karar, V-69'un ikamet izni iptal edildiği anda girildiğini gösteriyor. Kanun, kısa dönem ikamet izni ile aile ikamet izninin hangi hâllerde iptal edileceğini ayrı maddelerde sayıyor.

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.33/1'e göre kısa dönem ikamet izni şu hâllerde "verilmez, verilmişse iptal edilir, süresi bitenler uzatılmaz": 32. maddedeki şartlardan birinin yerine getirilmemesi veya ortadan kalkması, iznin "veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi" ve "Hakkında geçerli sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunması" [M2].

Aile ikamet izni için 36. madde benzer bir liste içeriyor: aile ikamet izni şartlarının karşılanmaması veya ortadan kalkması, şartlar kalktıktan sonra kısa dönem ikamet izni verilmemesi, geçerli sınır dışı etme veya giriş yasağı kararı bulunması ve "Aile ikamet izninin, veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi" [M3].

Kararlardaki iki olay da evliliğe dayalı ikamet iznine ilişkin. Birinde idare, eşlerin beyan ettikleri adreste oturmadıklarını tespit ettiği için; diğerinde Türk vatandaşı eşin ölmesi ve kişinin adresini bildirmemesi nedeniyle izni iptal etti [Y1] [Y2]. Bu iki olay V-69'un girildiği bütün durumları göstermez; yalnızca yayımlanmış kararlarda görülen örneklerdir.

Evliliğe dayalı ikamette adres tahkikatı

Türk vatandaşıyla evli yabancıya verilen ikamet izninde idare, eşlerin birlikte yaşayıp yaşamadığını adres tahkikatıyla araştırabiliyor. Eylül 2021 kararındaki olayda tahkikat tutanağına şu yazılmıştı: Eşlerin belirttikleri İstanbul Güngören'deki adresten "taşındıkları ve adresteki daireden, bina ve çevreden sorulmasına rağmen adı geçenleri tanıyan ve bilenin olmadığı" [Y1]. İdare bu tutanağa dayanarak ikamet iznini iptal etmiş ve V-69 kodunu girmişti.

Aynı tür tahkikatlar, kararlarda başka bir kodla da sonuçlanabiliyor: Evliliğin yalnız ikamet almak için yapıldığı sonucuna varılırsa V-70 "Formalite Evlilik" kodu giriliyor [Y5]. V-69 ise, bu iki kararda, iznin iptal edildiğini gösteren kayıt olarak görünüyor. İdarenin hangi kodu hangi tahkikat sonucuna göre seçtiğini gösteren bir düzenleme kamuya açık değil.

Eşin ölümü, boşanma ve adres değişikliği

Aralık 2020 kararındaki olayda ikamet izni, Türk vatandaşı eşle evlilik nedeniyle ve Bandırma'da oturma koşuluyla verilmişti. Eş 2013'te vefat etti. İdare mahkemesi, eşin ölümüyle "Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ile evli olması nedeniyle verilen ikamet tezkeresinin geçersiz kalmış olduğu" sonucuna vardı; ayrıca kişinin izin verilen adreste oturmadığını ve ikametini "usulüne uygun olarak bildirilmediği"ni tespit etti [Y2].

Kişi ise temyizde, eşinin ölümünden sonra Marmaris'e taşındığını, iptalden yaklaşık 2,5 ay önce Marmaris Nüfus Müdürlüğü'ne yeni adresini bildirdiğini ve Balıkesir'deki idarenin iptal konusunda yetkili olmadığını ileri sürdü. Danıştay bu itirazları, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görmedi ve ret kararını onadı [Y2]. Bu dosya, evlilik sona erdikten sonra aile ikamet izninin dayanağının ortadan kalkabileceğini gösteren bir örnek; ancak her boşanma ya da ölüm olayında sonuç kendi koşullarına göre değerlendiriliyor.

V-69 Giriş Yasağı mı? Kişi Türkiye'ye Girebilir mi?

Bu, V-69 kaydı olan kişilerin en çok sorduğu soru. Kısa cevap şu: Yayımlanmış kararlar V-69'u giriş yasağı olarak tanımlamıyor. Kararlarda kod, ikamet izninin iptal edildiğini gösteren kayıt olarak geçiyor [Y1] [Y2]. Kodun bir süresi olup olmadığı, süre dolunca düşüp düşmediği ve girişte nasıl uygulandığı ise yayımlanmış kararlarda açıklanmıyor. Bu yazı bu konuda bir varsayımda bulunmuyor.

Kanun açısından giriş yasağı ayrı bir işlemdir. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.9'a göre giriş yasağını Göç İdaresi Başkanlığı (kanun metninde "Genel Müdürlük") ya da sınır dışı edilenler için valilikler koyar; yasağın süresi "en fazla beş yıldır" ve ciddi tehdit varsa "en fazla on yıl daha artırılabilir" [M1]. Giriş yasakları kararlarda genellikle Ç ve G harfli kodlarla görülüyor; örneğin Ç-104 kodu iki yıllık bir giriş yasağı olarak geçiyor. Aynı maddenin yedinci fıkrası ise yasaktan ayrı olarak "ön izin şartı"nı düzenliyor; kararlarda bu şartın kodu N-82 olarak geçiyor ve aşağıda ayrıca anlatılıyor [M1] [A1].

Bu nedenle V-69 kaydı olan kişide asıl soru şu oluyor: İkamet izni iptal edildikten sonra kişi hakkında ayrıca bir sınır dışı etme kararı ya da giriş yasağı alındı mı? Bunun cevabı, kişinin güncel kaydından ve kendisine tebliğ edilen belgelerden anlaşılır.

İkamet izni iptal edilince sınır dışı kararı gelir mi?

Kanunun 54. maddesi sınır dışı etme kararı alınacak yabancıları sayar ve bunlar arasında "f) İkamet izinleri iptal edilenler" de vardır [M4]. Yani ikamet izninin iptali, kanunda sınır dışı etme sebeplerinden biri olarak yer alıyor. Kararın alınıp alınmadığı ise her dosyada ayrıca belirlenir; ayrıca 55. madde bazı kişiler hakkında sınır dışı etme kararı alınmayacağını düzenler.

Sınır dışı etme kararı alınmışsa, bu karara karşı dava süresi çok kısadır: Kararın tebliğinden itibaren yedi gün [M4]. Sınır dışı kararı ve geri gönderme merkezi süreci deport kararına itiraz yazımızda ayrıntılı anlatıldı. Sınır dışı edilen kişiye ayrıca giriş yasağı konur; bu yasağın süresi ve kodu V-69'dan ayrıdır [M1].

Kendiliğinden çıkış yapan kişi için V-69 ne anlama geliyor?

Kararlardaki iki olay da kişinin Türkiye'de bulunduğu dönemde yaşandı. İkamet izni iptal edilen ve hakkında sınır dışı etme kararı alınmayan kişinin Türkiye'den çıktıktan sonra yeniden girişinde V-69 kaydının nasıl değerlendirildiğine ilişkin yayımlanmış bir karar bulunamadı. Bu nedenle bu konuda genel bir bilgi vermek mümkün değil. Uygulamada kişinin, çıkıştan önce ya da yeni bir vize başvurusundan önce güncel kaydını öğrenmesi, belirsizliği azaltan bir adım olarak görülüyor.

N-82 Tahdit Kodu Nedir? Ön İzin Şartı Ne Demek?

N-82, yabancının Türkiye'ye girişini Göç İdaresi Başkanlığı'nın önceden vereceği izne bağlayan bir tahdit kodudur. Taradığımız Danıştay ve Anayasa Mahkemesi kararlarında N ile başlayan üç kod geçiyor: N-78, N-82 ve N-87. Bunlar arasında anlamı kararlarda açıkça yazılan tek kod N-82.

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu'nun Şubat 2024 tarihli kararında başvurucuların hepsi Türkiye'de yasal ikamet izniyle yaşarken "haklarında Göç İdaresi Başkanlığınca ülkeye girişlerinin ön izin şartına bağlanması anlamına gelen N-82 tahdit kodu uygulanmıştır." [A1] Ekim 2024 tarihli başka bir kararda aynı ifade tekil olarak geçiyor: "ülkeye girişinin ön izne bağlanması anlamına gelen N-82 tahdit kodu" [A2]. Danıştay'ın 2023 tarihli kararlarında ise dava konusu işlem "N-82 tahdit kodlu yurda giriş yapmasının ön izne tabi kılınmasına ilişkin işlem" olarak adlandırılıyor [Y9] [Y10] [Y11].

Kanundaki dayanak: 6458 m.9/7

Ön izin, 6458 sayılı Kanun'un giriş yasağını düzenleyen 9. maddesinin yedinci fıkrasında yer alıyor: "Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı sebebiyle Genel Müdürlükçe; idari para cezaları ve kamu alacakları sebebiyle ise valiliklerce yabancıların ülkeye kabulü ön izin şartına bağlanabilir." [M1] Fıkra iki ayrı durumu ayırıyor: güvenlik ve sağlık gerekçesiyle Başkanlığın koyduğu ön izin ile ödenmemiş ceza ve alacaklar nedeniyle valiliğin koyduğu ön izin. Kararlardaki N-82 dosyalarının tamamı birinci türden; kod, Millî İstihbarat Teşkilatı raporlarına dayanılarak konmuş [A1] [A2].

Anayasa Mahkemesi'nin aktardığı Uygulama Yönetmeliği hükmü kavramı kısaca tanımlıyor: "Ön izin şartı: Ülkeye giriş için Genel Müdürlükten alınması zorunlu olan izni" [A1] [M7]. Yani N-82 kaydı olan kişi, Türkiye'ye girmek için önce Göç İdaresi Başkanlığı'nın iznini almak zorunda kalıyor.

Bugünkü N-82'ye benzeyen eski bir uygulama kararlarda "istizan" adıyla geçiyor. Anayasa Mahkemesi'nin aktardığı 2015 tarihli bir Danıştay kararında, bir ABD vatandaşı hakkında "''İçişleri Bakanlığından sorulmadan ülkemize girişine izin verilmemesi'' anlamına gelen istizan kararı alındığı" anlatılıyor [A1]. O kararda N-82 kodu adıyla geçmiyor; benzerlik yalnız işleyişte. "İstizan" sözcüğü bugün de Genelge'nin anlatımında, dış temsilciliklerin Başkanlığa izin sorması anlamında kullanılıyor [A1].

N-82 giriş yasağı mı? 2020/17 sayılı Genelge

N-82 ile ilgili en önemli bilgi, yayımlanmamış bir iç düzenlemeden geliyor. Anayasa Mahkemesi, 30/6/2020 tarihli ve 2020/17 sayılı Tahdit Kodlarına İlişkin Genelge'nin içeriğini şöyle aktarıyor: Genelge'de "Göç İdaresi Başkanlığı tarafından uygulanan N-82 tahdit kodunun bir giriş yasağı kararı olmadığı, İçişleri Bakanlığının izin ve bilgisi dâhilinde yabancının Türkiye'ye girişine izin verilebileceği, bu doğrultuda dış temsilcilikler aracılığıyla Göç İdaresi Başkanlığına istizan edilerek verilmiş özel meşruhatlı vize hamili yabancıların "N" kodu saklı tutularak ülkeye girişlerine izin verileceği öngörülmüştür." [A1]

Mahkeme bu Genelge'den şu sonucu çıkarıyor: N-82, "doğrudan yabancının hukuki durumu üzerinde etki doğuracak ve böylece iptal davasına konu olabilecek bir uygulama olarak tasarlanmadığı" bir koddur; Başkanlığın "iç işleyişinde kullanımına sunulan bir araç" olarak öngörülmüştür [A1].

Aynı karar, kâğıt üzerindeki bu tarifle uygulamanın ayrıştığını da açıkça yazıyor. Yasal ikamet izni varken tatil için yurt dışına çıkan dört başvurucu "haklarındaki N-82 tahdit kodu nedeniyle tekrar ülkeye giriş yapamamıştır"; Mahkemeye göre bu durumda kod "pratikte ülkeye geri girememeleri şeklinde hukuki bir etki oluşturmuştur." [A1] Mahkeme, ülkeye tekrar girememenin "sınır dışı kararı uygulanmasıyla aynı sonucu doğurduğu"nu da belirtiyor.

N-82 kaç yıl sürer?

N-82'nin bir süresi olup olmadığı yayımlanmış kararlarda açıklanmıyor. Kararlardaki dosyalarda kod, dava süreçleri boyunca kayıtta kalmıştı [A1] [A2]. Bu bakımdan V-69 ile aynı durumda: iki kod için de kararlarda bir süre ya da kendiliğinden düşme anlatılmıyor.

N-82 ve ikamet izni: iptal, ret ve "10 gün"

N-82'nin en sık görülen sonucu ikamet izninin kaybı. Kanun, kısa dönem ikamet izninin verilmeyeceği, verilmişse iptal edileceği hâlleri sayarken 32. maddedeki şartlardan birinin "yerine getirilmemesi veya ortadan kalkması"nı da sayıyor; 32. madde ise 7. madde kapsamına girmemeyi şart koşuyor (6458 m.32/1-b, 33/1-a) [M2]. 7. madde de 15. maddede sayılanları kabul edilemeyen yolcu sayıyor [M6]. Anayasa Mahkemesi bu zinciri kararında birlikte aktarıyor [A1].

• Erzincan'daki bir dosyada ABD vatandaşı bir kişinin kısa dönem ikamet izni "N-82 tahdit kodu kaydı nedeniyle 6458 sayılı ... 33. maddesi uyarınca ... 15/11/2022 tarihinden itibaren" iptal edildi [Y9].
• Başka bir dosyada ikamet izni başvurusunun "N-82 tahdit kodu nedeniyle reddine ilişkin kararın tebliğ formunda" kişinin "10 gün içerisinde ülkeyi terk etmesi gerektiği" yazılmıştı [Y10].
• Uzun dönem ikamet izni iptal edilen bir başvurucu için ilk derece mahkemesi, N-82'ye karşı açılan dava daha önce reddedilip kesinleştiği için idarenin iptal konusunda "bir takdir hakkı tanınmadığı" sonucuna vardı [A1]. Kanun, uzun dönem ikamet izninin yabancının "kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit oluşturması" hâlinde iptal edileceğini söylüyor (6458 m.45/1-a) [A1].

"10 gün" ifadesi kanunun sınır dışı hâllerinden birine dayanıyor: "İkamet izni uzatma başvuruları reddedilenlerden, on gün içinde Türkiye’den çıkış yapmayanlar" hakkında sınır dışı etme kararı alınıyor (6458 m.54/1-j) [M4]. İkamet izni iptal edilenler de aynı maddenin (f) bendinde sayılıyor. İkamet izninin reddi ve iptaline karşı izlenen yol ikamet izni yazımızda anlatıldı.

N-82 ve vize: Bakan onayı ve özel meşruhatlı vize

Yurt dışındaki N-82'li kişi için belirleyici madde, vize verilmeyecek yabancıları sayan 15. madde:

Maddenin (c) bendi "Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından sakıncalı görülenler"e vize verilmeyeceğini söylüyor; ikinci fıkra ise "Bu madde kapsamında olmasına rağmen vize verilmesinde yarar görülenlere Bakanın onayıyla vize verilebilir." diyor [M6]. Genelge'nin öngördüğü "özel meşruhatlı vize" de bu çerçevede, dış temsilciliğin Başkanlığa sorması üzerine verilen vize olarak anlatılıyor [A1].

Kararlardaki iki başvurucu tatilden dönmek için bulundukları ülkenin Türk konsolosluğundan vize istedi; talepler "Göç İdaresi Başkanlığı tarafından uygun görülmediği gerekçesiyle" reddedildi. Vize reddine karşı açılan davalar da reddedildi; mahkemelerden biri gerekçe olarak N-82'ye karşı açılan davanın daha önce reddedilip kesinleşmesini gösterdi [A1]. Başka bir ilk derece mahkemesi ise N-82'nin "Türkiye'ye girişinin tamamen yasaklanmasına ilişkin bir işlem olmadığını", kişinin "amacına uygun özel izin veya vize ile Türkiye'ye girmesinin mümkün olduğunu" belirtmişti [A1].

N-82 ve sınır dışı etme kararı

N-82 tek başına sınır dışı kararı değil; ancak kararlarda sınır dışı işlemine sık sık zemin olmuş. Anayasa Mahkemesi'ne göre ikamet izninin iptali "yabancının yasal olarak ülkede bulunma statüsünü sona erdirmekte" ve bu durumda kanuna göre doğrudan sınır dışı kararı alınabiliyor [A1]. İstanbul Havalimanı'ndaki dosyada kişi hakkında "hava alanından yurt dışına çıkış yapmaması üzerine hakkında N-82 tahdit kodu bulunduğundan bahisle önce sınır dışı işlemi uygulandığı, daha sonra ikamet izninin iptal edildiği" görülüyor [A1]. Sınır dışı kararına karşı yedi günlük süre ve dava açılmasının etkisi aşağıdaki süre bölümünde iki kod için birlikte anlatılıyor.

Anayasa Mahkemesi: Amanda Jolyn Krause ve diğerleri (Genel Kurul, 2024)

N-82, Anayasa Mahkemesi'nin önüne iki kez geldi ve iki kararda da başvurucuların temel şikâyetleri kabul görmedi. İlk kararda ABD, Avustralya ve Almanya vatandaşı başvurucular, N-82 nedeniyle ikamet izinlerinin iptal edildiğini, sınır dışı edildiklerini ya da vize alamadıklarını ileri sürdü. İdarenin savunmalarında ve mahkeme kararlarında bazı başvurucuların misyonerlik faaliyetleriyle ilgisinden ve Antalya'daki bir "Aile Konferansı"na katılımdan söz ediliyordu [A1].

• Din özgürlüğü: Mahkeme, N-82 uygulanması, ikamet izninin iptali ve sınır dışı kararının din özgürlüğünün dışsal alanına "bir müdahale teşkil etmediği" sonucuna vardı; başvurunun bu kısmı oy çokluğuyla kabul edilemez bulundu [A1].
• Etkili başvuru hakkı: Mahkeme, kamu düzeni ve güvenliği değerlendirmesinin kanundaki sınır dışı sebepleriyle "makul seviyede ilintili" olduğunu, derece mahkemelerinin iddiaların esası hakkında değerlendirme yaptığını kabul etti ve hakkın ihlal edilmediğine oy çokluğuyla karar verdi [A1].
• Karşı oylar: Altı üye karşı oy kullandı. Karşı oylardan birinde ön izin düzenlemesinin "kamu düzeni ve kamu güvenliği kavramlarının soyut niteliğinden" ve uygulamadaki belirsizliklerden dolayı kanunilik şartını taşıdığını söylemenin güç olduğu yazıldı [A1].

Kararda ayrıca dikkat çekici bir tespit var: "idare ve yargı pratiğindeki belirsizlik nedeniyle N-82 tahdit kodu işlemine karşı dava yolunun tüketilmesi ya da ön izin talebinde bulunduktan sonra talebin reddi işlemine karşı dava yolunun tüketilmesi arasında hangisinin" etkili yol sayılacağına dair bir değerlendirme yapılamadığı [A1]. Bu cümle, N-82'li bir kişinin hangi işleme karşı yargı yoluna gideceği sorusunun kararlarda bile net olmadığını gösteriyor.

Anayasa Mahkemesi: Hans Jürgen Peter Louven (İkinci Bölüm, 2024)

1994'ten beri eşi ve kızıyla Muğla'da yaşayan Alman vatandaşı başvurucunun ikamet izni uzatma talebi "diğer nedenler" denerek reddedilmişti; idare savunmasında N-82'yi ve MİT'in 25/2/2019 tarihli yazısını açıkladı [A2]. Anayasa Mahkemesi aile hayatına saygı hakkının ihlal edilmediğine karar verdi; gerekçede başvurucu hakkında verilmiş bir sınır dışı kararı olmadığı, "olası bir sınır dışı işlemine karşı başvurucunun dava açma hakkının bulunduğu" ve kızının yetişkin olduğu vurgulandı [A2].

Kararın usul bakımından önemli bir sonucu da var: Mahkemeye göre "Başvurucu hakkında N-82 tahdit kodu uygulanmasının medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili bir uyuşmazlık veya bir suç isnadı niteliğinde olmadığı görülmektedir." [A2] Bu nedenle N-82 davasında adil yargılanma hakkının ihlal edildiği şikâyeti "konu bakımından yetkisizlik" gerekçesiyle incelenmedi. Aynı tespit Krause kararında bir başvurucu için de yapıldı [A1].

İki Anayasa Mahkemesi kararından ne anlaşılıyor?

Konu	Krause ve diğerleri [A1]	Louven [A2]
Başvurucular	ABD, Avustralya ve Almanya vatandaşları	1994'ten beri Muğla'da yaşayan Alman vatandaşı
N-82'nin sonucu	İkamet izni iptali, sınır dışı, vize reddi; yurt dışından geri dönememe	İkamet izni uzatma talebinin reddi
Kodun dayanağı	MİT raporları	MİT'in 25/2/2019 tarihli yazısı
İncelenen haklar	Din özgürlüğü; etkili başvuru hakkı	Aile hayatına saygı hakkı; adil yargılanma
Sonuç	Din özgürlüğü yönünden kabul edilemez; etkili başvuru hakkı ihlal edilmedi (oy çokluğu, altı karşı oy)	Aile hayatına saygı hakkı ihlal edilmedi; adil yargılanma şikâyeti konu bakımından yetkisizlik nedeniyle incelenmedi

İki karar birlikte okunduğunda şu tablo çıkıyor: Anayasa Mahkemesi N-82'nin kanuni dayanağını ve meşru amacını kabul ediyor; bireysel başvuruda aile hayatı ya da sınır dışındaki usul güvenceleri üzerinden inceleme yapıyor; adil yargılanma şikâyetlerini ise kapsam dışında görüyor. Aile hayatı incelemesinde Türkiye'deki aile bağlarının gücü belirleyici oluyor. Millî güvenlik kodlarında AYM'nin "yeterli ve ciddi bilgi" ölçütü ile ihlal bulduğu kararlar G-87 ve G-82 yazılarımızda anlatıldı; o kararlarda başvurucuların Türk vatandaşı eşi ve çocukları vardı.

N-82 kaydı nasıl kaldırılır?

N-82'nin kaldırılmasına ilişkin özel bir düzenleme yok ve yayımlanmış kararlarda kodun kaldırıldığı bir örnek bulunmuyor. Kararlarda görülen yollar şunlar:

• Koda karşı iptal davası: Krause kararındaki beş başvurucu, "N-82 tahdit kodu uygulanması işlemine karşı" doğrudan iptal davası açtı; davalar ilk derece ve istinafta reddedildi [A1]. Danıştay'ın 2023 kararlarındaki dosyalarda da ön izin işlemine karşı açılmış davalar vardı [Y9] [Y10] [Y11].
• Bağlı işlemlere karşı dava: İkamet izninin iptali ya da reddi, vize reddi ve sınır dışı kararı ayrı ayrı dava konusu edildi [A1] [A2].
• Başkanlığa başvuru: Kanun Başkanlığa giriş yasağını kaldırma ve süreli giriş izni verme yetkisi tanıyor [M1]; Genelge'nin anlatımına göre N-82'de giriş, Başkanlığa sorularak verilen özel meşruhatlı vizeyle mümkün [A1]. İdareye yapılan başvuruya cevap verilmemesinin sonucu, V-69 için aşağıda anlatılan zımni ret kuralıyla aynı [M5].

Anayasa Mahkemesi'nin "belirsizlik" tespiti nedeniyle, hangi işleme karşı ve hangi sırayla yargı yoluna gidileceği her dosyada ayrıca değerlendiriliyor. Yetkili mahkeme ve dava süreleri iki kod için aşağıda birlikte anlatılıyor.

N-82 ile N-87, G-87 ve G-82 arasındaki fark

N-87 kararlarda "giriş yasağı kodu" olarak geçiyor ama anlamı açıklanmıyor; bir dosyada G-87 ile birlikte konmuş ve sonra iptal edilmişti. G-87 "Genel Güvenlik", G-82 ise "millî güvenlik aleyhine faaliyette bulunan veya bulunduğu şüphesi olan" yabancılar için kullanılan giriş yasağı kodları. N-82'yi bunlardan ayıran, Genelge'ye göre bir yasak değil ön izin şartı olması. Ancak Krause kararındaki tespitler, yurt dışındaki kişi bakımından sonucun bir yasaktan farksız olabildiğini gösteriyor [A1]. Diğer güvenlik kodları için G-87 ve G-82; adli işlem nedeniyle konan süreli yasak için Ç-114 yazılarımıza bakabilirsiniz.

V-69 ve N-82 Farkı: Karşılaştırma Tablosu

İki kod kararlarda aynı sonuca, yani ikamet izninin kaybına bağlanabiliyor; ancak anlamları, kodu koyan makam ve dava açılan işlem farklı. Aşağıdaki tablo yalnız bu yazıdaki kararlara ve kanun maddelerine dayanıyor:

Konu	V-69	N-82
Kararlardaki anlamı	"İkamet tezkeresi geçersiz" [Y1] [Y2]	Girişin "ön izin şartına bağlanması", "ön izne tabi kılınması" [A1] [A2] [Y9]
Kanuni dayanak	İkamet izninin iptal sebepleri: 6458 m.33 ve 36 [M2] [M3]	6458 m.9/7; Uygulama Yönetmeliği'ndeki ön izin tanımı [M1] [M7]
Kararlarda kodu koyan	İptal işlemini yapan İstanbul Valiliği ve Balıkesir İl Emniyet Müdürlüğü [Y1] [Y2]	Göç İdaresi Başkanlığı; MİT raporları ve yazısına dayanarak [A1] [A2]
Giriş yasağı mı	Kararlar giriş yasağı olarak tanımlamıyor	Genelge'ye göre giriş yasağı değil; uygulamada yurt dışına çıkan kişiler geri dönemedi [A1]
Süresi	Kararlarda açıklanmıyor	Kararlarda açıklanmıyor
Ortaya çıktığı an	Havalimanında çıkış sırasında, iptalden yaklaşık iki yıl sonra [Y1]	İkamet iptal davasında, uzatma reddinde, yurt dışına çıkarken, havalimanı çıkış kontrolünde [A1] [A2]
Bağlı işlemler	İkamet izninin iptali; ayrıca sınır dışı kararı alınabilir [M4]	İkamet iptali ve reddi, uzatma reddi, vize reddi, sınır dışı [A1] [A2] [Y9] [Y10]
Dava konusu edilen işlem	İkamet izninin iptali [Y1] [Y2]	Kodun kendisi ve bağlı ikamet, vize, sınır dışı işlemleri [A1] [A2]
Kararlardaki sonuç	Bir dosyada iptal kaldırıldı, bir dosyada ret onandı [Y1] [Y2]	İki AYM kararında ihlal bulunmadı; kodun kaldırıldığı bir örnek yok [A1] [A2]
Kararlarda dava yeri	İşlemi yapan makamın bulunduğu yer: İstanbul, Balıkesir [M5] [Y1] [Y2]	Koda karşı Ankara; valilik işlemlerine karşı o il [Y9] [A1] [A2]

V-69 ve N-82 Kodu Nasıl Öğrenilir?

Kararlardaki kişiler kodu çoğu zaman kendilerine bir şey bildirildiğinde değil, bir işlem sırasında öğrenmiş. V-69 dosyalarında şu anlar görülüyor:

• Havalimanında çıkış sırasında: Eylül 2021 kararındaki kişi, ülkesine gitmek için 5 Temmuz 2015'te İstanbul Atatürk Havalimanı'na gittiğinde yapılan incelemede ikamet izninin iptal edildiğini öğrendi. İptal 2013'te yapılmıştı; arada yaklaşık iki yıl geçmişti [Y1].
• Yeni bir ikamet başvurusunda: Göç idaresi yeni başvuruyu incelerken sistemdeki kayıtlara bakar; kararlarda V-70 ve V-84 gibi kodlar bu aşamada ortaya çıkmıştı [Y5] [Y6].
• İdareye yazılı başvuruyla: Kaydın kendisini görmek için il göç idaresine ya da Göç İdaresi Başkanlığı'na dilekçe verilebiliyor. Bu yolun ayrıntıları genel yazımızın kodun nasıl öğrenildiği bölümünde anlatıldı.

e-Devlet'te "tahdit kodu sorgulama" adında bir hizmet bulunmuyor; bu konu da genel yazıda anlatıldı. Bu nedenle kodun varlığı, tarihi ve kodu giren birim, çoğu zaman ancak idareden alınan yazı ya da tebliğ belgesiyle netleşiyor. Bu iki kod için de geçerli.

N-82 kararlarda hangi anda ortaya çıktı?

N-82 kişiye ayrıca bildirilen bir karar gibi işlemediği için çoğu zaman başka bir işlem sırasında ortaya çıkıyor. Kararlarda dört farklı an görülüyor:

• İkamet izni iptal davasında: Kısa dönem ikamet izni iptal edilen iki başvurucu, iptalin sebebinin N-82 olduğunu açtıkları dava sırasında öğrendi [A1].
• Uzatma başvurusunun reddinde: Louven dosyasında uzatma talebi "diğer nedenler" denerek reddedildi; N-82 ve MİT yazısı idarenin savunmasında ortaya çıktı [A2].
• Yurt dışına çıkarken: İki başvurucuya çıkış sırasında N-82 uygulandığı belirtildi ve "bu bilgi uçuş kartlarına işlenmiştir." [A1]
• Havalimanında çıkış kontrolünde: Uzun dönem ikamet izinli bir başvurucu yurt dışına çıkmak isterken N-82'si olduğu bildirildi, İstanbul Havalimanı Emniyetine götürüldü; aynı gün İstanbul Valiliği'nce sınır dışı ve terke davet işlemleri uygulandı [A1].

N-82 dosyalarında kodun gerekçesi de çoğu zaman idarenin dava sırasındaki savunmasıyla ortaya çıktı [A1] [A2].

Kod girildiği hâlde tebliğ yapılmadıysa

Kanun, ikamet izninin iptalinin yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilmesini ister ve tebligatta "yabancının karara karşı itiraz haklarını etkin şekilde nasıl kullanabileceği" de yer alır [M2]. Eylül 2021 kararındaki dosyada ise V-69 kodu girilmiş, "ancak bu yönde davacıya herhangi bir tebligat yapılmamıştır" [Y1]. Kişi iptali ancak havalimanında, kendisine o gün yapılan tebliğle öğrenmişti.

Tebliğin yapılıp yapılmadığı, dava açma süresinin ne zaman başladığını doğrudan etkiliyor. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7'ye göre dava süresi kural olarak altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar [M5]. Tebliğ hiç yapılmamışsa sürenin hangi tarihten sayılacağı dosyanın koşullarına göre tartışılır; giriş yasağı kodlarına ilişkin bir dosyada Danıştay'ın süreyi kişinin yasağı öğrendiği tarihten başlattığı genel yazımızda anlatıldı.

V-69 Kodu Nasıl Kaldırılır?

"V-69 tahdit kodu nasıl kaldırılır" sorusunun cevabı, kodun neye bağlı olduğuyla ilgili. Kararlarda V-69, ikamet izninin iptal edildiğini gösteren kayıt. Bu nedenle kodun kendisinden çok, kodun dayandığı iptal işlemi tartışılıyor. Kararlarda görülen yollar şunlar:

• İptal işlemine karşı dava: İki Danıştay dosyasında da kişiler ikamet izninin iptaline karşı idare mahkemesinde iptal davası açtı [Y1] [Y2]. İptal kararı mahkemece kaldırılırsa, ona bağlı kaydın dayanağı da ortadan kalkar.
• İdareye başvuru: Kodun kaldırılması için il göç idaresine ya da Göç İdaresi Başkanlığı'na dilekçe verilebilir. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır; bu "zımni ret"e karşı da dava açılabilir [M5].
• Yeni bir ikamet başvurusu: İptalin sebebi ortadan kalktıysa ya da kişinin yeni bir kalış amacı varsa yeni başvuru yapılabiliyor. Bu başvuru reddedilirse, ret kararı da ayrı bir dava konusu olur.

Hangi yolun hangi sırayla kullanılacağı; iptalin ne zaman ve nasıl tebliğ edildiğine, kişinin Türkiye'de olup olmadığına ve hakkında ayrıca sınır dışı ya da giriş yasağı kararı bulunup bulunmadığına göre değişiyor. Bu nedenle tek bir "kaldırma dilekçesi" her dosyada aynı sonucu doğurmuyor. İptalin arkasında N-82 varsa, iptal davasının yanında koda karşı yolların da düşünülmesi gerekiyor; bu yollar N-82 bölümünde anlatıldı. Aşağıdaki mahkeme ve süre kuralları iki kod için ortak.

Kaldırma davası hangi mahkemede açılır?

İkamet izninin iptali ve V-69 kaydı birer idari işlemdir; dava idare mahkemesinde açılır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.32'ye göre yetkili mahkeme, "dava konusu olan idari işlemi … yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir" ve yetki kamu düzenindendir [M5]. Eylül 2021 kararındaki iptal işlemini İstanbul Valiliği, Aralık 2020 kararındakini Balıkesir İl Emniyet Müdürlüğü yapmıştı [Y1] [Y2]. Bugün ikamet işlemleri il göç idaresi müdürlükleri eliyle valilik adına yürütüldüğü için, İstanbul'da verilen kararlarda dava İstanbul idare mahkemelerinde görülüyor. İstanbul'daki idare mahkemelerinin yeri İstanbul adliye rehberimizde yer alıyor.

N-82'de iki ayrı makam devrede. Kodu kararlarda Göç İdaresi Başkanlığı koymuş; koda karşı açılan davalar bu nedenle Ankara'daki idare mahkemelerinde görülüyor. İkamet izni iptali gibi işlemleri ise kişinin yaşadığı ildeki valilik yapıyor; Erzincan, Muğla ve İstanbul örneklerinde olduğu gibi bu işlemlere karşı davalar o ilin mahkemesinde açılıyor [Y9] [A2] [A1].

Danıştay 2023'te üç ayrı dosyada bu iki davanın ilişkisine baktı. Bir yanda N-82'li ön izin işlemine karşı Göç İdaresi'ne açılan dava, diğer yanda aynı kişinin ikamet izninin iptali, ikamet başvurusunun reddi ya da sınır dışı işlemine karşı açılan dava vardı. Danıştay her üç dosyada da davalar arasında bağlantı bulunduğuna karar verdi [Y9] [Y10] [Y11]. Bağlantı kabul edildiğinde davalar aynı mahkemede görülebiliyor; bu, çelişkili kararların önüne geçiyor.

Kodu kimin girdiği her zaman açık olmayabiliyor. Bir Ç-104 dosyasında, kodu İstanbul İl Göç İdaresi girdiği hâlde dava Göç İdaresi Başkanlığı'na karşı açılmış; İstanbul ve Ankara idare mahkemeleri birbirini yetkili saymış, uyuşmazlığı Danıştay çözmüştü [Y4]. Benzer bir zaman kaybı V-69 ve N-82 dosyalarında da yaşanabilir; ayrıntısı Ç-104 yazımızda.

Dava süresi: 60 gün ne zaman başlar, 7 gün ne zaman işler?

İkamet izninin iptaline karşı dava süresi, özel bir süre öngörülmediği için 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7'deki genel süre olan altmış gündür; süre yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar [M5]. İdareye dava süresi içinde başvurulursa, 11. maddeye göre işlemeye başlamış süre durur; otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre kaldığı yerden işlemeye devam eder [M5]. N-82 dosyalarında da aynı kural uygulanıyor: koda, ikamet iptaline, uzatma reddine ya da vize reddine karşı süre kural olarak altmış gün [M5].

Bu süreyi sınır dışı etme kararındaki yedi günlük süreyle karıştırmamak gerekiyor. İkamet izni iptal edilen kişi hakkında aynı günlerde sınır dışı etme kararı da alınmışsa, iki ayrı süre işler: sınır dışı kararına karşı yedi gün [M4], ikamet iptaline karşı altmış gün [M5]. 21 Kasım 2024'te 7533 sayılı Kanun'la değişen 53. maddeye göre, yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla dava süresi içinde ve yargılama sonuçlanıncaya kadar sınır dışı işlemi uygulanmıyor [M4]. N-82 dosyalarında ikamet iptali, uzatma reddi, "10 gün içinde terk" yazısı, sınır dışı kararı ya da vize reddi ayrı ayrı tebliğ edilebiliyor; her birinin tarihi ayrı bir süre başlatabiliyor.

İkamet iptalinin ayrıntıları ikamet izni reddi ve iptali yazımızda, sınır dışı kararı ise deport yazımızda anlatıldı. Süre hesabı için kanun yolu süresi hesaplama aracımız kullanılabilir; araç kişisel bir değerlendirme yapmaz.

Danıştay Kararlarında V-69: İki Dosya, İki Farklı Sonuç

V-69'un geçtiği iki Danıştay kararı birbirine benziyor ama farklı sonuçlandı. Farkı anlamak, kodun kendisinden çok iptalin dayandığı olayın önemli olduğunu gösteriyor.

Eylül 2021 kararı: Tebliğ yok, somut tespit yok, iptal kaldırıldı

Kırgızistan vatandaşı kişi 2012'de Türk vatandaşıyla evlenmiş ve 2013'te eşi yanında ikamet izni için İstanbul'da başvurmuştu. Tahkikat tutanağına eşlerin adresten taşındıkları yazıldı; ikamet izni iptal edildi ve V-69 kodu girildi, ama kişiye tebliğ yapılmadı. Kişi durumu 2015'te havalimanında öğrendi ve dava açtı. İdare mahkemesi iptal işlemini kaldırdı; idare temyiz etti [Y1].

Danıştay, işlem 2013'te yapıldığı için uyuşmazlığa 6458 sayılı Kanun'un değil, o tarihte yürürlükte olan 5683 sayılı Kanun'un uygulanması gerektiğini belirtti; 6458 sayılı Kanun'un ikamete ilişkin hükümleri 11 Nisan 2014'te yürürlüğe girmişti. Ancak bu farkı, kararı bozmayı gerektirecek nitelikte görmedi [Y1].

Esas yönünden Danıştay şu tespitleri yaptı: Tutanakta "apartman yöneticisinin, komşularının, kapıcının, mahalle muhtarının ifadelerine yer verilmediği", evliliğin "ikamet izni alabilme amacıyla yapılıp yapılmadığının açık ve net biçimde ortaya konulmadığı" anlaşılıyordu. Kişi dava dilekçesinde eşiyle aynı adreste yaşadığını ve 12 Nisan 2014'te doğan Türk vatandaşı bir çocuğu olduğunu da belirtmişti. Danıştay, kişinin Türkiye'de ikamet etmesine engel bir hâli bulunduğuna dair "davalı idarece yapılmış somut bir tespit bulunmadığı" sonucuna vardı ve iptal kararını gerekçesini düzelterek oy birliğiyle onadı [Y1].

Aralık 2020 kararı: Eşin ölümü ve bildirilmeyen adres, dava reddedildi

Rusya vatandaşı kişiye 2011'deki evliliği nedeniyle ve Bandırma'da oturması koşuluyla ikamet izni verilmişti. Eşi 2013'te vefat etti. 13 Mart 2014'te yapılan tespitten sonra Balıkesir İl Emniyet Müdürlüğü, 18 Mart 2014'te V-69 ve V-71 kodlarını girerek ikamet iznini iptal etti. İdare mahkemesi davayı reddetti: eşin ölümüyle evliliğe dayalı iznin geçersiz kaldığını ve kişinin izin verilen adreste oturmadığını, adresini usulüne uygun bildirmediğini tespit etti [Y2].

Kişi temyizde Marmaris'e taşındığını ve yeni adresini nüfus müdürlüğüne bildirdiğini, Balıkesir'deki idarenin yetkisiz olduğunu ve tutanağın gerçeğe aykırı olduğunu ileri sürdü. Danıştay bu iddiaları kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görmedi ve ret kararını oy birliğiyle onadı [Y2].

İki dosyanın farkı neydi?

İki dosyada da aynı kod vardı; sonucu belirleyen, iptalin dayandığı olgulardı:

Konu	Eylül 2021 kararı [Y1]	Aralık 2020 kararı [Y2]
İznin dayanağı	Türk vatandaşıyla süren evlilik	Türk vatandaşıyla evlilik; eş vefat etmiş
İptal gerekçesi	Adresten taşındıkları tespiti	Evliliğin ölümle sona ermesi; adreste oturmama ve adresi bildirmeme
Kodlar	V-69	V-69 ve V-71 (Semti Meçhul)
Tebliğ	İptal tebliğ edilmemiş; kişi iki yıl sonra havalimanında öğrenmiş	Kararda tebliğe ilişkin bir tartışma yok
Danıştay'ın değerlendirmesi	Tahkikat eksik; somut tespit yok	Bozmayı gerektiren bir neden yok
Sonuç	İptal kararı onandı (kişi lehine)	Ret kararı onandı (kişi aleyhine)

Bu iki karar, V-69 dosyalarında genel bir sonuç kurmaya yetmez. Yalnızca, mahkemenin iptal işleminin dayandığı tahkikatın ne kadar somut olduğuna ve kişinin ileri sürdüğü olguların (aile, çocuk, adres) belgelerle desteklenip desteklenmediğine baktığını gösteriyor.

V-69 ile V-70 ve V-71 Kodlarının Farkı

V-69 bazen tek başına, bazen başka kodlarla birlikte görülüyor. Kararlarda geçen iki komşu kodun anlamı şöyle:

• V-70 "Formalite Evlilik": Evliliğin ikamet izni almak için yapıldığı sonucuna varıldığında giriliyor. Danıştay, boşanma davasından sonra girilen V-70 kodunun dayanağını idarenin "somut olarak ortaya konulamadığı" bir dosyada, bu koda dayanan ret işlemini hukuka aykırı bulan kararı onadı [Y5].
• V-71 "Semti Meçhul": Kişinin adresinin bilinmediğini gösteriyor. Aralık 2020 kararında V-69 ile birlikte girilmişti [Y2]; idarenin bir başka dosyadaki ifadesiyle kod, kişinin "bulunabilmesi için" giriliyor [Y8].

Bu kodların hangisinin girildiği, ikamet dosyasının nasıl ilerleyeceğini etkileyebiliyor. Örneğin kayıtta V-70 de varsa, tartışma "evlilik gerçek mi" sorusuna kayıyor; V-71 varsa, adres bildirimi öne çıkıyor. Diğer V kodları ve anlamları tahdit kodları listesinde yer alıyor.

V-69 Kaydı Varken Yeniden İkamet İzni Alınabilir mi?

Kanunda "V-69 kaydı olan kişiye ikamet izni verilmez" diye bir hüküm yok. Kısa dönem ikamet izninin şartları 32. maddede, verilmeme ve iptal sebepleri 33. maddede sayılıyor; geçerli bir giriş yasağı ya da sınır dışı etme kararı bu sebepler arasında, ama geçmişte iptal edilmiş bir izin tek başına sayılmıyor [M2].

Danıştay da eski kayıtların yeni başvuruda kendiliğinden ret sebebi olamayacağını farklı bir dosyada vurguladı: Kişi hakkında daha önce konulan ve sonra iptal edilen tahdit kayıtları bulunan ve aktif kaydı olmayan bir dosyada, ikamet başvurusunun "önceki tarihlerde konulan ve sonrasında iptal edilen tahdit kayıtları gerekçe gösterilerek reddedilmesine" ilişkin işlemde hukuka uygunluk görülmedi [Y3]. Bu karar V-69'a özgü değil; ancak eski kayıtların yeni başvuruda nasıl değerlendirildiğine dair yol gösteriyor.

Aktif bir N-82 kaydında durum farklı görünüyor: kararlarda N-82, ikamet başvurusunun ve uzatma talebinin reddine doğrudan gerekçe oldu [Y10] [A2]. Bu nedenle kayıtta N-82 de bulunan kişide yeni başvurunun sonucu, önce N-82'nin durumuna bağlı kalabiliyor.

Kanunun 25. maddesi de valiliğin ikamet izni talebini reddederken, izni uzatmazken ya da iptal ederken "yabancının Türkiye’deki aile bağları, ikamet süresi, menşe ülkedeki durumu ve çocuğun yüksek yararı gibi hususlar"ı göz önünde bulunduracağını söylüyor [M2]. Eylül 2021 kararında Türk vatandaşı çocuğun varlığı Danıştay'ın aktardığı olgular arasındaydı [Y1].

Evlilik sona erdiyse kısa dönem ikamete geçiş

Aile ikamet izninin dayanağı olan evlilik boşanma ya da ölümle sona erdiğinde, kanun aile ikamet izninin "şartları ortadan kalktıktan sonra kısa dönem ikamet izni verilmemesi"ni ayrı bir iptal sebebi olarak sayıyor [M3]. Bu ifade, şartlar ortadan kalktığında kısa dönem ikamet iznine geçişin kanunda öngörüldüğünü gösteriyor. Aralık 2020 dosyasında böyle bir geçiş başvurusunun yapılıp yapılmadığı kararda yer almıyor [Y2]. Geçişin şartları ve ret hâlinde izlenen yol ikamet izni yazımızda anlatıldı.

V-69 Kodu Kalkmadıysa Türkiye'den Çıkış ve Giriş

V-69 kaydı olan kişi için çıkış sırasında neyle karşılaşılacağı, kayıttaki diğer kodlara bağlı. Eylül 2021 dosyasında kişi havalimanında yalnız iptal edilen ikametini öğrenmiş ve o gün kendisine tebliğ yapılmıştı [Y1]. Kişi Türkiye'de kalış süresini aşmışsa, çıkışta vize veya ikamet ihlaline bağlı harç ve cezalar gündeme gelir; ihlal süresine göre giriş yasağı da konabilir. Bu yasakların süreleri ve kodları (örneğin Ç-104) V-69'dan ayrıdır.

Yurt dışındaki kişinin yeniden vize başvurusunda nelerle karşılaşacağına dair yayımlanmış bir V-69 kararı bulunamadı. Kanun, vize verilmeyecek yabancılar arasında "Türkiye’ye girişleri yasaklı olanlar" ile vize ihlalinden ya da önceki ikametten doğan alacakları "ödemeyi kabul etmeyenler"i sayıyor; bu maddeler genel yazımızda aktarıldı. V-69'un vize işlemlerindeki etkisi için kesin bir bilgi bulunmuyor. N-82'de ise kararlar daha net: yurt dışındaki kişinin dönüşü, Başkanlığa sorularak verilen özel meşruhatlı vizeye bağlı ve kararlardaki iki dosyada vize talepleri reddedildi [A1]. Ayrıntısı N-82 bölümünde.

V-69 ve N-82 Dosyalarında Avukatla Netleştirilen Konular

V-69 ya da N-82 kaydıyla karşılaşan kişinin dosyasında genellikle şu sorular sırayla ele alınıyor:

• Kayıtta hangi kodlar var? Yanında N-82, V-70, V-71 ya da bir Ç veya G kodu bulunup bulunmadığı, dosyanın yönünü belirliyor.
• İptal ne zaman ve hangi gerekçeyle yapıldı? Tahkikat tutanağı, iptal kararı ve dayandığı kanun maddesi. N-82 dosyalarında kodun gerekçesi çoğu zaman idarenin dava sırasındaki savunmasıyla ortaya çıktı [A1] [A2].
• Hangi işlem tebliğ edildi? İkamet iptali, uzatma reddi, "10 gün içinde terk" yazısı, sınır dışı kararı ya da vize reddi; yapıldıysa tarihi, yapılmadıysa kişinin işlemi ilk kez ne zaman ve hangi belgeyle öğrendiği. Bu tarihler, 60 günlük dava süresinin hesabı için belirleyici.
• Hakkında sınır dışı etme kararı ya da giriş yasağı var mı? Varsa 7 günlük süre ayrıca işliyor.
• Aile bağı ve yerleşiklik: Evlilik ve nüfus kayıtları, çocukların vatandaşlığı, ortak adres ve adres bildirimleri; Türkiye'de geçen yıllar, çalışma ve emeklilik durumu, Türkiye'deki taşınmazlar. Louven kararında bu bilgilerin içeriği sonucu doğrudan etkiledi [A2].
• Kişi Türkiye'de mi, yurt dışında mı? Türkiye'deyse sorun genellikle ikamet izni ve sınır dışı kararı; yurt dışındaysa vize ve giriş. Yurt dışındaki kişi için vekâletname ve başvuru yolu da farklı işliyor.

Bu liste bir yol haritası değil; her dosyada belgelere göre farklı adımlar gündeme gelebilir.

İstanbul ve Anadolu Yakası'nda V-69 ve N-82 Dosyaları

İstanbul'da ikamet izni işlemleri İstanbul İl Göç İdaresi Müdürlüğü eliyle yürütülüyor; bu nedenle İstanbul'da verilen iptal kararlarına karşı davalar İstanbul idare mahkemelerinde görülüyor. Maltepe, Kartal, Kadıköy ya da Ataşehir'de oturmak yetkili mahkemeyi değiştirmiyor; belirleyici olan işlemi yapan makam [M5]. Kararlardaki N-82 örneklerinden biri de doğrudan İstanbul'dan: uzun dönem ikamet izinli bir kişi İstanbul Havalimanı'nda çıkış sırasında N-82'yi öğrenmiş ve aynı gün İstanbul Valiliği işlem yapmıştı [A1].

Büromuz Maltepe'de bulunuyor ve Anadolu Yakası'nda yaşayan yabancıların ikamet izni, vize ve tahdit kodu dosyalarıyla, özellikle Türk vatandaşıyla evli olup ikamet izni iptal edilen kişilerin dosyalarıyla ilgileniyor. Kartal ve Pendik çevresinden gelenler için Kartal avukat sayfamızda, büro adresi için Maltepe avukat sayfamızda, Kadıköy ve Ataşehir'den gelenler için Ataşehir avukat sayfamızda bilgi bulunuyor. Yabancılar hukukundaki diğer başlıklar Yabancılar Hukuku ve İdare Hukuku sayfalarımızda; İngilizce okuyan aile üyeleri için sınır dışı ve tahdit kodlarını anlatan İngilizce yazımız da var.

Özet Tablo: V-69 ve N-82 Dosyalarında Süreler, Merciler ve Belgeler

Aşağıdaki tablo, bu yazıda kaynağıyla geçen kuralları iki kod için yan yana getiriyor. "İlgili karar" sütunundaki [İH] kodları bir sonraki bölümde anlatılan AİHM ve Anayasa Mahkemesi kararlarına, [A] ve [Y] kodları yazıda daha önce anlatılan kararlara işaret eder.

Konu	Süre	Başvurulacak mercii veya mahkeme	Dava şartı veya ön koşul	Gerekli belgeler	Dayanak madde	İlgili karar
V-69 kaydının dayanağı olan ikamet izni iptaline karşı dava	Yazılı bildirimi izleyen günden 60 gün; tebliğ hiç yapılmamışsa sürenin başlangıcı öğrenme tarihi üzerinden tartışılır	İptali yapan valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi (kararlarda İstanbul ve Balıkesir)	Tartışılan şey kodun kendisi değil, iptal işleminin dayandığı tahkikat	İptal kararı, tahkikat tutanağı, tebliğ belgesi ya da havalimanı tutanağı, evlilik ve nüfus kayıtları, adres bildirimi	6458 m.25, 33, 36 [M2] [M3]; 2577 m.7, 32 [M5]	[Y1] [Y2] [İH3]
N-82 kodunun kendisine karşı dava	60 gün	Kodu Göç İdaresi Başkanlığı koyduğu için Ankara idare mahkemeleri	Anayasa Mahkemesi'ne göre koda mı, ön izin talebinin reddine mi dava açılacağı uygulamada belirsiz	Kodun varlığını gösteren kayıt ya da idarenin yazısı	6458 m.9/7 [M1]; Yönetmelik ön izin tanımı [M7]	[A1] [Y9] [Y10] [Y11] [İH4]
N-82'ye bağlı ikamet iptali, uzatma reddi ya da vize reddi	60 gün; tebliğ formunda "10 gün içinde terk" yazabiliyor	İşlemi yapan valiliğin ili (kararlarda Erzincan, Muğla, İstanbul)	Koda karşı dava ile bağlı işleme karşı dava Danıştay'a göre bağlantılı; aynı mahkemede görülebiliyor	Tebliğ formu; kodun gerekçesi çoğu zaman idarenin savunmasıyla ortaya çıkıyor	6458 m.32, 33, 45 [M2] [M6]	[A1] [A2] [Y9] [Y10] [Y11] [İH5]
Sınır dışı etme kararı (iptalin ardından alınmışsa)	Tebliğden itibaren 7 gün; dava süresi içinde ve yargılama boyunca rıza dışında sınır dışı yok	Kararı veren valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi	İkamet iptali davasından ayrı bir dava ve ayrı bir süre	Sınır dışı kararının tebliğ belgesi	6458 m.53, 54/1-f, 55 [M4]	[İH2] [İH6]
İdareye kayıt bildirme ya da kaldırma başvurusu	30 gün içinde cevap gelmezse zımni ret; dava süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış süreyi durdurur	İl göç idaresi müdürlüğü ya da Göç İdaresi Başkanlığı	Başkanlığın giriş yasağını kaldırma ve süreli giriş izni verme yetkisi var	Dilekçe ve varsa idarenin cevabı	2577 m.10, 11 [M5]; 6458 m.9/6 [M1]	[A1]
V-69 kaydı varken yeniden ikamet başvurusu	-	Valilik	Geçmişte iptal edilmiş bir izin tek başına ret sebebi sayılmıyor; eski ve iptal edilmiş kayıtlar ret gerekçesi olamaz (Danıştay)	Yeni kalış amacını gösteren belgeler; aile bağı, ikamet süresi ve çocuğun yararına ilişkin belgeler	6458 m.25, 32, 33 [M2]	[Y3] [İH5]
Evlilik ölüm ya da boşanmayla sona erdiğinde	-	Valilik	Kanun, şartlar ortadan kalktıktan sonra kısa dönem izin verilmemesini ayrı bir iptal sebebi sayıyor	Ölüm ya da boşanma kaydı, kalış amacını gösteren belgeler	6458 m.36 [M3]	[Y2] [İH1]

AİHM ve Anayasa Mahkemesi Kararları: İkamet İptali ve Güvenlik Kaydında Aile Hayatı Nasıl Tartılıyor?

V-69 ve N-82 dosyalarının ortak noktası, ikamet izninin kaybıdır; N-82'de buna istihbari bilgiye dayanan bir güvenlik kaydı ekleniyor. Her iki durumda da uluslararası ve anayasal ölçüt aynı: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 8. maddesi ve Anayasa'nın 20. maddesindeki aile hayatına saygı hakkı. Aşağıdaki kararlar, mahkemelerin bu dosyalarda neye baktığını gösteriyor. Yazıda daha önce anlatılan Krause [A1] ve Louven [A2] kararları burada tekrarlanmadı.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi

Boultif / İsviçre, B. No: 54273/00, 02.08.2001 [İH1]. Cezayir vatandaşı başvurucunun İsviçre vatandaşı eşiyle evliliğine dayanan oturma izni, bir ceza mahkûmiyetinden sonra yenilenmedi. Mahkeme bu kararda aile hayatıyla kamu düzeni arasındaki dengenin hangi ölçütlerle kurulacağını sıraladı: suçun niteliği ve ağırlığı, ülkede kalış süresi, suçtan sonra geçen süre ve davranış, ilgililerin vatandaşlığı, evliliğin süresi ve gerçekliği, çocukların bulunması ve yaşları, eşin menşe ülkede karşılaşacağı güçlüklerin ciddiyeti. Eşin Cezayir'de yaşamasının beklenemeyeceğini ve başvurucunun "görece sınırlı bir tehlike" oluşturduğunu belirterek 8. maddenin oybirliğiyle ihlal edildiğine karar verdi. Bu yazıdaki konuyla ilgisi: evliliğe dayanan iznin kaybında eşin durumunun ayrıca değerlendirilen bir unsur olduğunu gösteriyor.

C.G. ve diğerleri / Bulgaristan, B. No: 1365/07, 24.04.2008 [İH2]. Bulgaristan'da Bulgar vatandaşı eşi ve kızıyla yaşayan, süresiz oturma izni bulunan Türk vatandaşı başvurucu, hiçbir olgu içermeyen ve gizli bir "teklif"e atıf yapan "millî güvenliğe ciddi tehdit" kararıyla aynı gün sınır dışı edildi; oturma hakkı kaldırıldı ve on yıllık giriş yasağı konuldu. Mahkeme, millî güvenlik gerekçeli sınır dışı kararlarının bile gerekçeleri etkili biçimde inceleyebilecek bağımsız bir makam önünde "bir tür çekişmeli yargılamaya" tabi olması gerektiğini söyledi; ulusal mahkemelerin "salt biçimsel bir inceleme" yapıp hükümlerini yalnız gizli izlemeye dayanan "doğrulanmamış bilgiye" dayandırdığını belirterek 8. madde, 13. madde ve 7 No.lu Protokol'ün 1. maddesinin oybirliğiyle ihlal edildiğine karar verdi. Bu yazıdaki konuyla ilgisi: N-82 gibi istihbari yazıya dayanan kayıtlarda, kişinin gerekçeyi öğrenememesi ve mahkemenin dayanak bilgiyi incelememesi uluslararası düzeyde de sorun olarak görülüyor.

Anayasa Mahkemesi

Oksana Chicheishvili, B. No: 2014/19023, 20.12.2017 [İH3]. Türk vatandaşıyla evli Gürcistan vatandaşı başvurucunun ikamet tezkeresi, tahkikatlarda eşiyle birlikte yaşamadığının ve çelişkili beyanların tespit edilmesi üzerine anlaşmalı evlilik gerekçesiyle iptal edilmişti. Mahkeme, "sadece kağıt üstünde kalan evlilik akitleri"nin aile hayatı kapsamında korunmayacağını, birlikte yaşamanın gerçek aile hayatını kanıtlamada "oldukça güçlü bir veri" olduğunu söyledi; idarenin tespitleri somut ve tutarlı olgulara dayandığı, başvurucu ise aksini gösteren somut veri sunmadığı için başvuruyu konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez buldu. Bu yazıdaki konuyla ilgisi: V-69 dosyalarındaki adres tahkikatının iki yönlü işlediğini gösteriyor; idare somut olgu sunmalı, kişi de birlikte yaşamı belgelemeli.

Betoul Faikoglu, B. No: 2020/37084, 11.12.2024 [İH4]. Türkiye'de doğup büyüyen Yunanistan uyruklu başvurucunun uzun dönem ikamet izni talebi reddedilmiş; kayıtlarda N-82 kodu ve banka hesaplarına dayanan bir güvenlik değerlendirmesi vardı. Anayasa Mahkemesi, ikamet izni uzatılmayan yabancının ülkede güçlü ailevi bağları varsa "adil bir denge" kurulmasını aradı; ancak yetişkin başvurucunun anne babasına bağımlı olduğunu ya da reddin özel hayatında "katlanılması zor olan külfeti yeterli ve somut bilgilerle" ortaya koymasını bekledi ve bu yapılmadığı için başvuruyu açıkça dayanaktan yoksun buldu. Kararda N-82'ye karşı ayrıca dava açılıp açılmadığının bilinmediği de not edildi. Bu yazıdaki konuyla ilgisi: Krause ve Louven'dan sonra N-82'nin geçtiği üçüncü Anayasa Mahkemesi kararı; kodun uzun dönem ikamet talebine de etki ettiğini gösteriyor.

Nodira Mustafayeva, B. No: 2020/6545, 07.03.2024 [İH5]. Türk vatandaşıyla evli ve bir çocuğu olan Özbekistan vatandaşı başvurucunun aile ikamet izni, Ç-141 kodlu bir tahdit kaydı nedeniyle yenilenmemiş; insani ikamet izni talebi de reddedilmişti. Mahkeme, gerçek bir aile bağını ortaya koyan kişiye idarenin takdirine karşı "etkili bir karşı çıkma imkânı" tanınması gerektiğini söyledi; başvurucunun iptal davası açabildiğini, hakkında sınır dışı kararı bulunmadığını ve tahdit kaydının iptali için dava açtığını belgelemediğini belirterek ihlal bulmadı. Bu yazıdaki konuyla ilgisi: ikamet izninin kaybı bir koda dayanıyorsa, kodun kendisine karşı yargı yoluna gidilip gidilmediği Anayasa Mahkemesi incelemesinde ayrıca ağırlık taşıyor.

Majid Momtaz, B. No: 2017/24261, 30.09.2020 [İH6]. Yaklaşık otuz yıldır Türkiye'de yaşayan, Türk vatandaşıyla evli ve iki çocuğu olan İran uyruklu başvurucu hakkında, sahte belge suçlarından mahkûmiyetinin ardından kamu düzeni gerekçesiyle sınır dışı kararı alınmış; idare mahkemesi davayı kesin olarak reddetmişti. Anayasa Mahkemesi, güçlü aile bağları bulunan yabancıda aile hayatı ile kamusal menfaat arasında "adil bir denge" kurulmasını aradı; ancak ülkede hukuka aykırı bulunan yabancılar bakımından devletin takdir yetkisinin daha geniş olduğunu, başvurucunun otuz yıl boyunca ikametini yasallaştırmak için girişimde bulunmadığını ve İran'da aile hayatını sürdürmesine engel bir durumu somut olarak göstermediğini belirterek ihlal bulmadı. Bu yazıdaki konuyla ilgisi: ikamet izninin kaybından sonra ülkede kalmaya devam etmenin, sonraki aile hayatı değerlendirmesini kişinin aleyhine etkileyebildiğini gösteriyor.

Kaynaklar

Kod	Kaynak	Konu
M1	6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.9	Giriş yasağı: kimin koyacağı, en fazla 5 yıl, +10 yıl; 9/6 Başkanlığın kaldırma ve süreli izin yetkisi; 9/7 ön izin şartı
M2	6458 s.K. m.25, 32, 33	İkamet izni reddi ve iptalinde aile bağları ve tebliğ; kısa dönem ikamet şartları (32/1-b) ve iptal sebepleri (33/1-a)
M3	6458 s.K. m.36	Aile ikamet izninin verilmemesi, iptali ve uzatılmaması
M4	6458 s.K. m.53, 54, 55	Sınır dışı etme kararı, 7 gün dava süresi, 7533 s.K. değişikliği; 54/1-d, f (ikamet izni iptal edilenler), j; sınır dışı edilmeyecekler
M5	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 10, 11, 32	60 gün dava süresi, zımni ret, sürenin durması, yetkili mahkeme
M6	6458 s.K. m.7, 15, 45	Kabul edilemeyen yolcu; vize verilmeyecekler ve Bakan onayı; uzun dönem ikamet izninin iptali
M7	YUKK Uygulama Yönetmeliği m.3/1-ü (AYM Krause kararındaki aktarım)	"Ön izin şartı: Ülkeye giriş için Genel Müdürlükten alınması zorunlu olan izni"
Y1	Danıştay 10. D., 30.09.2021, E.2016/2821 K.2021/4453	"V-69 (İkamet tezkeresi geçersiz)"; tebligat yapılmamış; somut tespit yok; iptal kararı gerekçeli onandı
Y2	Danıştay 10. D., 08.12.2020, E.2015/4717 K.2020/5929	"V-69 (İkamet Tezkeresi Geçersiz) ve V-71 (Semti Meçhul)"; eşin ölümü, adres; ret kararı onandı
Y3	Danıştay 10. D., 25.11.2020, E.2016/3625 K.2020/5405	Önceki ve sonra iptal edilen tahdit kayıtlarıyla ikamet başvurusunun reddi hukuka aykırı
Y4	Danıştay 10. D., 16.09.2025, E.2025/1731 K.2025/3878	Ç-104; işlemi yapan İstanbul İl Göç olduğu için İstanbul idare mahkemeleri yetkili
Y5	Danıştay 10. D., 20.10.2021, E.2016/1634 K.2021/4944	"V-70 (Formalite Evlilik)"; dayanağı somut ortaya konulamayan kod
Y6	Danıştay 10. D., 20.10.2021, E.2016/594 K.2021/4945	"V-84 şartlı giriş aktif tahdit kaydı"; ikamet başvurusu sırasında tespit
Y7	Danıştay 10. D., 23.06.2025, E.2021/279 K.2025/3174	"ülkeden çıkışı izne tabi" anlamına gelen V-91 kodu
Y8	Danıştay 10. D., 18.04.2022, E.2019/365 K.2022/2146	"bulunabilmesi için hakkında V-71 (semti meçhul) tahdit kodu girildiği"
Y9	Danıştay 10. D., 08.06.2023, E.2023/3149 K.2023/3371	"N-82 tahdit kodlu yurda giriş yapmasının ön izne tabi kılınmasına ilişkin işlem"; Erzincan; m.33 ile ikamet iptali; bağlantı
Y10	Danıştay 10. D., 08.06.2023, E.2023/3217 K.2023/3370	İkamet başvurusunun N-82 nedeniyle reddi; "10 gün içerisinde ülkeyi terk"; bağlantı
Y11	Danıştay 10. D., 08.06.2023, E.2023/3241 K.2023/3372	ABD vatandaşı; N-82 ön izin işlemi ile ikamet iptaline bağlı 54. madde işlemi; bağlantı
A1	AYM [GK], Amanda Jolyn Krause ve diğerleri, B. No: 2019/40761, 15.02.2024 (RG 07.06.2024)	N-82 tanımı; 2020/17 sayılı Genelge; geri dönememe; belirsizlik; din özgürlüğü kabul edilemez, etkili başvuru ihlal yok (oy çokluğu)
A2	AYM, Hans Jürgen Peter Louven, B. No: 2020/21147, 24.10.2024	Muğla; ikamet uzatma reddi; aile hayatı ihlal yok; adil yargılanma konu bakımından yetkisizlik
İH1	AİHM, Boultif / İsviçre, B. No: 54273/00, 02.08.2001	Evliliğe dayanan oturma izninin yenilenmemesi; aile hayatı ölçütleri; 8. madde ihlali
İH2	AİHM, C.G. ve diğerleri / Bulgaristan, B. No: 1365/07, 24.04.2008	Gizli bilgiye dayanan millî güvenlik gerekçeli sınır dışı ve oturma hakkının kaldırılması; şeklî inceleme yetersiz; 8, 13 ve P7-1 ihlali
İH3	AYM, Oksana Chicheishvili, B. No: 2014/19023, 20.12.2017	Anlaşmalı evlilik gerekçesiyle ikamet iptali; kâğıt üstünde evlilik aile hayatı sayılmaz; kabul edilemez
İH4	AYM, Betoul Faikoglu, B. No: 2020/37084, 11.12.2024	N-82 kaydı; uzun dönem ikamet talebinin reddi; külfetin somut bilgiyle ortaya konması; kabul edilemez
İH5	AYM, Nodira Mustafayeva, B. No: 2020/6545, 07.03.2024	Ç-141 kaydı nedeniyle ikamet izni verilmemesi; etkili karşı çıkma imkânı; koda karşı dava açılmaması; ihlal yok
İH6	AYM, Majid Momtaz, B. No: 2017/24261, 30.09.2020	Otuz yıllık kalış ve Türk vatandaşı aile; ikametin yasallaştırılmaması; sınır dışında aile hayatı ihlali yok