İkamet İzni Reddedildi ya da İptal Edildi: Ne Yapmalıyım? 10 Gün Çıkış, 60 Gün Dava Süresi

Bu yazı, ikamet izni başvurusu reddedilen, uzatma talebi kabul edilmeyen ya da mevcut izni iptal edilen kişinin sorularını sırayla ele alıyor. [M1] gibi kodlar sondaki kaynak tablosuna, [K1] gibi kodlar Danıştay kararlarına işaret ediyor. Anlatılanlar genel bilgidir; doğru yol, ret yazısındaki gerekçeye ve kişinin belgelerine göre değişir.

Ret, Uzatmama ve İptal: Üç Kararın Farkı Ne?

Göç idaresinden gelen yazılar çoğu zaman "olumsuz" diye özetlense de kanun üç ayrı işlemden söz eder: ilk başvurunun reddi, süresi biten iznin uzatılmaması ve geçerli bir iznin iptali. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.25/1'e göre "Türkiye içinden yapılan ikamet izni talebinin reddi, ikamet izninin uzatılmaması veya iptali ile bu işlemlerin tebliği valiliklerce yapılır." [M1]

Karar	Ne demek?	Hemen ardından ne olur?
İlk başvurunun reddi	Kişinin hiç izni olmadı, başvuru kabul edilmedi	Vize ya da vize muafiyeti süresine bakılır; süre aşılırsa ihlal başlar
Uzatmanın reddi (uzatmama)	Süresi biten izin yenilenmedi	On gün içinde çıkış yapılmazsa sınır dışı sebebi oluşur (54/1-j)
İptal	Süresi devam eden izin geri alındı	İptal başlı başına sınır dışı sebebidir (54/1-f)

Bu ayrım, aşağıda anlatılan sürelerin hangisinin işlediğini belirler. Ret yazısında genellikle kararın türü, dayandığı kanun maddesi ve itiraz yolu yazılıdır.

"İkamet reddi 32. madde" ne demek?

Aramalarda sık geçen "32. madde" ifadesi, kısa dönem ikamet izninin şartlarını sayan maddedir. 32. maddeye göre başvuranın 31. maddedeki gerekçelerden birini ileri sürmesi ve belgelerini sunması, giriş yasağı kapsamına (m.7) girmemesi, "Genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma şartlarına" sahip olması, istenirse adli sicil belgesi sunması ve Türkiye'de kalacağı adresi bildirmesi gerekir [M3]. Ret yazısında "32. madde" yazıyorsa, idare bu şartlardan birinin karşılanmadığı görüşündedir; hangisinin eksik görüldüğü kararın gerekçesinden anlaşılır.

İkamet İzni Neden Reddedilir?

Kanun ret ve iptal sebeplerini her ikamet türü için ayrı sayar. Kısa dönem ikamet izni için 33. madde şöyle der:

Uygulamada bu sebepler şu biçimlerde ortaya çıkar [M3]:

• Şartların karşılanmaması: eksik belge, kalış amacını göstermeyen belgeler, adres kaydının bulunmaması, sağlık sigortası eksikliği.
• Amaç dışı kullanım: turizm amaçlı izinle sürekli çalışma, öğrenci izniyle derslere katılmama, taşınmaz gerekçeli izinde taşınmazın satılmış olması.
• Sınır dışı etme veya giriş yasağı kararı: kişi hakkında geçerli bir karar ya da kod bulunması.
• Yurt dışında uzun kalış: yönetmeliğe göre son bir yılda toplam 120 günden fazla yurt dışında kalanların kısa dönem izni iptal edilir (aşağıda ayrıca anlatılıyor) [M4].

Pasaport süresi ve eksik belge

İkamet izinleri pasaportun geçerlilik süresinden altmış gün daha kısa düzenlenir (m.23/1); konsolosluk başvurularında da talep edilen süreden altmış gün daha uzun süreli pasaport aranır (m.21/2) [M3]. Pasaportunun süresi kısa olan kişiye istediğinden kısa izin verilebilir ya da başvuru sonuçsuz kalabilir. Eksik belge için yönetmelik bir süre öngörür: eksik bilgi ve belgeler yabancıya bildirilir, "Bildirim tarihinden itibaren otuz gün içerisinde bilgi ve belgelerin tamamlanmaması halinde başvuru işlemden kaldırılır." [M4]

Taşınmaz ve turizm amaçlı ikamet

Taşınmaz gerekçesiyle verilen kısa dönem izinde, 7533 sayılı Kanun'la 31. maddeye eklenen 6. fıkraya göre "Kısa dönem ikamet izni verilmesine esas olacak taşınmazın niteliği ve değeri Bakanlıkça belirlenir." [M3] Yani eşik kanunda değil, Bakanlık düzenlemesindedir ve değişebilir. Turizm amaçlı izinde ise kalış amacının sürdüğünü gösteren belgeler ve barınma şartı öne çıkar. Kısa dönem izin, (j) ve (k) bentleri dışında "her defasında en fazla ikişer yıllık sürelerle" verilebilir (m.31/2).

Aile İkamet İzni Reddi ve İptali

Aile ikamet izni Türk vatandaşının, ikamet izni olan yabancının, mültecinin ya da ikincil koruma sahibinin yabancı eşine, ergin olmayan ve bağımlı yabancı çocuğuna verilir; her defasında üç yılı aşmaz ve destekleyicinin izin süresini geçemez (m.34/1) [M3]. Ret ve iptal sebepleri 36. maddededir: 35. maddedeki şartların karşılanmaması ya da ortadan kalkması, şartlar kalkınca kısa dönem izin verilmemesi, geçerli sınır dışı veya giriş yasağı kararı ve iznin amaç dışı kullanılması.

Destekleyicide aranan şartlar: gelir, sigorta, bir yıl

35/1'e göre aileyi yanına alan kişide (destekleyici) şunlar aranır [M3]:

• "Toplam geliri asgari ücretten az olmamak üzere, ailedeki fert başına asgari ücretin üçte birinden az olmayan aylık geliri bulunmak",
• Ailenin nüfusuna uygun barınma şartları ve tüm aile fertlerini kapsayan sağlık sigortası,
• Başvuru tarihi itibarıyla beş yıl içinde aile düzenine karşı suçlardan hüküm giymemiş olmak,
• Türkiye'de en az bir yıldır ikamet izniyle kalıyor olmak,
• Adres kayıt sisteminde kaydı bulunmak.

Bir yıllık ikamet şartı, Türk vatandaşıyla evli yabancılar, çalışma izni ya da bilimsel araştırma izni bulunanlar ve 5901 sayılı Kanun'un 28. maddesi kapsamındakiler için uygulanmaz (m.35/2). Ret yazısında gelir eksikliği gerekçesi varsa, hesaplamanın ailedeki kişi sayısına göre yapıldığına dikkat çekmek gerekir.

"Anlaşmalı evlilik" şüphesiyle ret

37. maddeye göre makul şüphe varsa evliliğin "sırf ikamet izni alabilme amacıyla yapılıp yapılmadığı valiliklerce araştırılır"; bu amaçla yapıldığı tespit edilirse izin verilmez ya da iptal edilir [M3]. Danıştay bu tespitin nasıl yapılacağına ilişkin önemli bir ölçüt koydu: idarenin anlaşmalı evlilik tespitinin "somut bilgi ve belgelere dayalı olması gerektiği de açıktır." Beş yılı aşkın süredir Türk vatandaşıyla evli olan davacı hakkındaki tahkikatta "apartman yöneticisinin, kapıcının, mahalle muhtarının ifadeleri alınıp tutanak altına alınarak" evliliğin amacının "açık ve net biçimde ortaya konulması gerekmekte iken" bunun yapılmadığını belirterek, aile ikamet izni başvurusunun reddini iptal eden idare mahkemesi kararını onadı [K1].

Bu karar, ret yazısında yalnız "anlaşmalı evlilik şüphesi" bulunan dosyalarda, idarenin hangi araştırmayı yaptığının davada sorgulanabildiğini gösteriyor. Evliliğin birlikte yaşamla sürdüğünü gösteren belgeler (ortak kira sözleşmesi, ortak çocuk, komşu ve muhtar beyanları) bu tür dosyalarda delil olarak kullanılır. Evlilik ve boşanma yönü için aile hukuku sayfamıza bakılabilir.

Boşanma ya da destekleyicinin ölümü

Boşanma aile ikamet izninin dayanağını ortadan kaldırır; ancak kanun iki geçiş yolu tanır [M3]. 34/6'ya göre Türk vatandaşıyla evli yabancıya, "en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış olmak kaydıyla kısa dönem ikamet izni verilebilir"; yabancı eşin aile içi şiddet mağduru olduğu mahkeme kararıyla sabitse üç yıl şartı aranmaz. 34/7'ye göre destekleyicinin ölümü hâlinde ona bağlı izinle kalanlara "süre şartı aranmadan" kısa dönem izin verilebilir. 34/5'e göre en az üç yıl aile izniyle kalan çocuklar 18 yaşını tamamlayınca izinlerini kısa dönem izne dönüştürebilir.

Sınır dışı kararı aile iznini düşürür mü?

Evet, geçerli bir sınır dışı etme kararı aile ikamet izninin iptal sebebidir (m.36/1-c). Danıştay, izinsiz çalıştığı gerekçesiyle hakkında sınır dışı kararı alınan ve Türk vatandaşıyla evli olan davacının aile ikamet izninin iptalini, sınır dışı davası kesin olarak reddedildiği için hukuka uygun buldu: "kesinleşen sınır dışı etme işlemine dayanılarak ikamet izninin iptali yolunda tesis edilen işlemde 6458 sayılı Kanun 36/1-(c) bendine aykırlık bulunmadığı" [K2]. Bu nedenle ikamet iptali bir sınır dışı kararından kaynaklanıyorsa asıl belirleyici dava sınır dışı davasıdır ve onun süresi 7 gündür; ayrıntısı deport kararına itiraz yazımızda.

Öğrenci İkamet İzni Reddi ve İptali

Öğrenci ikamet izni Türkiye'de bir yükseköğretim kurumunda ön lisans, lisans, yüksek lisans ya da doktora öğrenimi görecek yabancılara verilir (m.38/1). 40. maddeye göre izin şu hâllerde verilmez, iptal edilir ya da uzatılmaz: 39. maddedeki şartların karşılanmaması, "Öğrenimin sürdürülemeyeceği konusunda kanıtların ortaya çıkması", iznin amaç dışı kullanılması ve geçerli sınır dışı ya da giriş yasağı kararı [M3]. Okul kaydının silinmesi ya da öğrenciliğin sona ermesi bu bentlerle ilişkilendirilebilecek durumlara örnektir.

Öğrenci izni anne, baba ve diğer yakınlara ikamet hakkı sağlamaz (m.38/3). Mezuniyetten sonra kalmak isteyenler için 31/1-i bendi, mezuniyet tarihinden itibaren altı ay içinde başvuranlara bir defaya mahsus en fazla bir yıllık kısa dönem izin imkânı tanır (m.31/4). Danıştay'ın 2025 tarihli bir yetki kararında, aynı kişinin İstanbul'da öğrenci izni başvurusunun reddedildiği, Konya'da ise Türkçe kursu amaçlı kısa dönem başvurusuna cevap verilmediği görülüyor; mahkeme davanın konusunun dilekçede hangi işlem gösterildiyse o olduğunu esas aldı [K4]. Birden fazla başvuru yapıldıysa hangi kararın dava edildiğinin dilekçede açıkça yazılması bu yüzden önem taşır.

Ret Yazısında Neler Olmalı? Tebliğ ve Gerekçe

25/2'ye göre ret, uzatmama ya da iptal kararı "yabancıya ya da yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. Tebligatta, yabancının karara karşı itiraz haklarını etkin şekilde nasıl kullanabileceği ve bu süreçteki diğer yasal hak ve yükümlülükleri de yer alır." [M1]

Aynı maddenin ilk fıkrası, valiliğin bu kararları verirken "yabancının Türkiye’deki aile bağları, ikamet süresi, menşe ülkedeki durumu ve çocuğun yüksek yararı gibi hususlar"ı göz önünde bulunduracağını ve kararı erteleyebileceğini söyler [M1]. Ret yazısında bu unsurlara hiç değinilmemiş olması, özellikle Türkiye'de uzun süre yaşamış, çocukları okula giden ya da Türk vatandaşı aile üyeleri olan kişilerin davalarında ileri sürülen bir noktadır.

"İkamet izni iptal edilenler için tebliğ formu" ne işe yarar?

Tebliğ formu, kararın kişiye bildirildiği tarihi gösterir. Hem 10 günlük çıkış süresi hem 60 günlük dava süresi bu tarihten hesaplanır. Bu nedenle formun bir örneğinin saklanması ve imza tarihinin doğru yazılması önemlidir.

İkamet Reddinden Sonra 10 Günlük Süre

"İkamet reddi 10 gün" sorusunun kaynağı 54/1-j bendidir: "İkamet izni uzatma başvuruları reddedilenlerden, on gün içinde Türkiye’den çıkış yapmayanlar" hakkında sınır dışı etme kararı alınır [M2]. Bu süre özellikle uzatma reddi için yazılmıştır. Kısa dönem izinden aile iznine geçiş gibi farklı başvurularda kişinin elindeki başka bir izin ya da vize süresi de hesaba girer.

İkamet izni iptal edilirse ne olur?

İptal, uzatma reddinden daha ağır bir sonuç doğurur: 54/1-f, "İkamet izinleri iptal edilenler" hakkında sınır dışı etme kararı alınacağını düzenler ve bu bentte on günlük bir süre yer almaz [M2]. Bununla birlikte, yurt dışında kalış nedeniyle iptal edilen izinler için yönetmelik ayrı bir yol açar (aşağıda). İptalin ardından sınır dışı etme kararı verilirse, o karara karşı süre 7 gündür ve bu süre ikamet davasının 60 günlük süresinden bağımsız işler.

Süre aşımı: 10 güne kadar aşanlar

Yönetmelik m.21/2'ye göre "İkamet izni süresini, vize süresini veya vize muafiyetini on güne kadar aşmış olanların başvuruları da alınır." [M4] Kanun da ikamet süresini "kabul edilebilir gerekçesi olmadan" on günden fazla ihlal edenleri ve vize süresini on günden fazla aşanları sınır dışı sebebi sayar (m.54/1-e, g) [M2]. On günü aşan ihlallerde idari para cezası ve giriş yasağı gündeme gelir; süreye göre yasağın nasıl hesaplandığı vize ihlali ve giriş yasağı aracımızda, sistemde görünen kodlar tahdit kodları yazımızda anlatılıyor.

Yeniden Başvuru mu, Dava mı?

Ret sonrasında iki yol vardır ve bunlar birbirini dışlamaz: yeni bir başvuru yapmak ya da kararın iptali için idare mahkemesinde dava açmak. Hangisinin anlamlı olduğu ret gerekçesine bağlıdır.

Ret gerekçesi	Yeniden başvuru	Dava
Eksik ya da geç sunulan belge	Eksiklik giderilerek yeni başvuru; altı ay içindeyse yeni gerekçe aranır	Belge süresinde sunulduğu hâlde ret verildiyse
Kalış amacı değişti	Yeni amaca uygun izin (m.29, 22/1-ğ)	Değerlendirme hatalıysa
Anlaşmalı evlilik, amaç dışı kullanım	Aynı gerekçeyle başvuru çoğu zaman aynı sonuca gider	Tespitin somut belgeye dayanıp dayanmadığı tartışılır
Sınır dışı kararı ya da giriş yasağı	Karar sürdükçe başvuru reddedilir	Önce sınır dışı / yasak kararı dava edilir

Altı ay içinde yeniden başvuruda "yeni gerekçe"

Yönetmelik m.21/10: "İkamet izni başvurusu reddedilenler ile ikamet izni iptal edilenler, altı ay içinde yeniden ikamet izni başvurusu yaptıklarında yeni bir ikamet izni talep gerekçesi sunmaları istenir." [M4] Yani aynı belgelerle hemen yapılan ikinci başvuru, kural olarak bu engelle karşılaşır. Kalış amacı değişmişse kanun yeni amaca uygun izin talebine imkân tanır (m.29/1) [M3].

Yurt dışında uzun kalış nedeniyle iptal: 10 gün içinde yeni başvuru

Yönetmelik m.21/11'e göre son bir yılda toplam 120 günden fazla yurt dışında kalan kişinin kısa dönem izni, 180 günden fazla kalanın aile izni ve kesintisiz bir yıldan fazla kalanın uzun dönem izni iptal edilir; bu kişilerden yeni başvuruda "yeni bir gerekçe sunmaları istenmez." Türkiye'de bulunanlar "iptal kararının tebliğinden itibaren on gün içinde" başvurabilir; bu durumda tek giriş vize harcı ve iptal tarihinden başvuru tarihine kadar geçen sürenin ikamet harcı "bir kat fazlasıyla" tahsil edilir (m.21/12) [M4].

Çalışma izni iptal edilen ya da uzatılmayan kişi

Geçerli çalışma izni ikamet izni sayılır (m.27/1). Yönetmelik m.21/6-7'ye göre çalışma izni iptal edilen ya da sona eren kişinin on gün içinde yaptığı ikamet başvurusu 22. madde kapsamında, yani Türkiye içinden sonuçlandırılır; çalışma izni uzatma başvurusu olumsuz sonuçlananlar için bu on gün, olumsuz kararın tebliğinden başlar [M4].

İkamet İzni Reddi Dava Süresi: 60 Gün

İkamet kararları için 6458 sayılı Kanun'da sınır dışı kararlarındaki gibi özel bir dava süresi yoktur. Bu nedenle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7'deki genel süre uygulanır: "Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ... gündür." Süre "yazılı bildirimin yapıldığı" tarihi izleyen günden başlar [M5]. Tatil günleri süreye dahildir; son gün tatile denk gelirse süre izleyen iş gününün bitimine kadar uzar (m.8) [M5].

"İkamet izni reddine itiraz süresi" diye aranan şey de çoğunlukla bu 60 günlük dava süresidir. Valiliğe verilen bir itiraz dilekçesi, idare mahkemesindeki dava süresini kendiliğinden korumaz; bu nedenle iki yolun tarihlerinin ayrı ayrı izlenmesi gerekir.

Kısa dönem ikamet davalarında 2024'ten beri hızlı usul

7533 sayılı Kanun 31. maddeye 7. fıkrayı ekledi. Kısa dönem ikamet izni başvurusunun reddi ya da iznin iptali kararlarına karşı davalarda "savunmanın verilmesi veya savunma verme süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır." Davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamazsa İYUK m.26/3'teki süre "iki ay olarak uygulanır"; duruşma yapılması mahkemenin takdirine bağlıdır [M3]. Bu fıkra yalnız kısa dönem izinle ilgilidir; aile ve öğrenci izni davalarında genel usul uygulanır. Fıkrada uzatmama kararı ayrıca sayılmamıştır.

Dava açınca Türkiye'de kalabilir miyim? Yürütmenin durdurulması

Sınır dışı davasının aksine ikamet davasında kanuni bir "dava sürerken çıkarılmama" kuralı yoktur. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.27/1'e göre davanın açılması "dava edilen idari işlemin yürütülmesini durdurmaz." Mahkeme, işlemin uygulanması hâlinde "telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi" durumunda yürütmenin durdurulmasına karar verebilir [M5]. "İkamet izni reddi yürütmenin durdurulması" araması bu talebe karşılık gelir. Yürütmeyi durdurma kararı çıkmadıkça 10 günlük çıkış süresi ve sınır dışı riski devam eder; sonradan bir sınır dışı kararı verilirse ona karşı 7 günlük ayrı dava süresi işler.

Dava hangi şehirde açılır?

Yetkili mahkeme, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.32'ye göre işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir [M5]. Danıştay, İstanbul Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğü'nün yaptığı ikamet iptali için davanın Ankara'da değil "İstanbul İdare Mahkemesinin yetkili olduğu" sonucuna vardı; iptalin Göç İdaresi Genel Müdürlüğü'nün yazısı üzerine yapılmış olması sonucu değiştirmedi [K3]. Cevap verilmeyen bir başvuruda ise zımni ret oluşur ve yetki yine başvurunun yapıldığı valiliğin yerine göre belirlenir [K4]. İstanbul'daki adliye ve mahkemelerin konumları İstanbul adliye rehberimizde yer alıyor.

Başvuruya cevap verilmezse: zımni ret

Konsolosluk başvuruları kanuna göre "en geç doksan gün içinde sonuçlandırılır" (m.21/5) [M3]. Türkiye içinden yapılan başvuruya uzun süre cevap verilmemesi hâlinde, Danıştay'ın 2025 tarihli kararında görüldüğü gibi "zımnen ret işleminin oluştuğunun kabulüyle" dava açılabiliyor [K4]. Zımni retteki sürelerin hesabı ayrı kurallara bağlı olduğundan, başvuru tarihinin ve kayıt numarasının belgelenmesi önemlidir.

İstinaf mümkün mü?

Sınır dışı davalarından farklı olarak, ikamet izni kararlarına ilişkin idare mahkemesi kararları için 6458 sayılı Kanun'da "kesin" hükmü yoktur. Bu nedenle idare mahkemesi kararına karşı, tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesinde istinaf yoluna başvurulabilir (İYUK 45/1) [M5]. Bölge idare mahkemesinin kararı ise kural olarak kesindir (İYUK 45/6). 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun'un 6. maddesi bu noktayı açıkça düzenledi: İYUK 46'ya eklenen ikinci fıkraya göre bölge idare mahkemesi ilk derece kararını kaldırıp yeniden karar verse bile, "6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun uygulanmasından kaynaklanan davalar" bakımından Danıştay'a temyiz yoluna başvurulamaz (46/2-d) [M5] [M7]. Bu kural, 31 Temmuz 2026'dan sonra bölge idare mahkemelerince verilen kararlara uygulanır; daha önce verilen kararlarda eski hükümler geçerlidir (7589 geçici m.1/3) [M7]. Danıştay'ın sınır dışı ve ikamet iptalinin birlikte dava edildiği dosyada ikamet iptali kısmını temyizen incelediği karar [K2], istinaf sisteminden önce açılmış bir dosyaya aittir; bugün ikamet davasının yolu idare mahkemesi ve bölge idare mahkemesiyle sınırlıdır. Hangi kanun yolunun açık olduğu, kararın altında ayrıca yazılır.

Dava dilekçesinde neler yer alır?

"İkamet izni reddine itiraz dilekçesi örneği" sık aranıyor. Dilekçede genellikle şu unsurlar bulunur: davacının kimlik ve yabancı kimlik numarası, davalı valilik, dava konusu kararın tarihi, sayısı ve tebliğ tarihi, ikamet geçmişi ve aile durumu, ret gerekçesinin neden olaya uymadığı, 25. maddedeki aile bağı ve çocuk yararı unsurları, deliller ve istem (kararın iptali, gerekiyorsa yürütmenin durdurulması). Kısa dönem izinde dosya savunmayla hızla tamamlandığı için belgelerin ilk dilekçeyle sunulması önem taşır [M3].

İkamet Türlerine Göre Farklar

İkamet türü	Süre	Ret / iptal sebepleri	Not
Kısa dönem	Her defasında en fazla 2 yıl (j, k bentleri hariç)	m.33: şartlar, amaç dışı kullanım, sınır dışı / giriş yasağı	Dava usulü 31/7 ile hızlandı; 1 yılda 120 gün yurt dışı sınırı
Aile	Her defasında en fazla 3 yıl	m.36: 35. madde şartları, amaç dışı kullanım, sınır dışı / giriş yasağı; m.37 anlaşmalı evlilik	Boşanma ve ölümde kısa döneme geçiş (34/6-7); 180 gün yurt dışı sınırı
Öğrenci	Öğrenim süresince	m.40: şartlar, öğrenimin sürdürülemeyeceği, amaç dışı kullanım, sınır dışı / giriş yasağı	Mezuniyetten sonra 6 ay içinde 1 yıllık kısa dönem imkânı

Kanun ayrıca insani ikamet izni ve insan ticareti mağduru ikamet izni gibi türleri de düzenler (m.30). Uzun dönem izne geçiş için gereken sekiz yıllık süre hesabında, yurt dışında bir yılda toplam altı ayı ya da son beş yılda toplam bir yılı aşan kalışlar ikamette kesinti sayılır (m.28/1); öğrenci izinlerinin yarısı, diğer izinlerin tamamı sayılır (m.28/2) [M3]. Anlaşmalı evlilikle alınıp sonradan iptal edilen izinler ise süre hesabına katılmaz (m.37/3).

Uzatma Başvurusu Beklerken: Müracaat Belgesi

24/2'ye göre uzatma başvuruları izin süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her koşulda süre dolmadan yapılır. Başvuranlara harca tabi olmayan bir belge verilir ve "Bu yabancılar, ikamet izni süreleri sona ermiş olsa dahi haklarında karar verilinceye kadar bu belgeyle Türkiye’de ikamet edebilir." [M3] Yönetmelik m.21/9'a göre bu müracaat belgesi "Başvuru sonuçlanıncaya kadar ... Türkiye’de kalma hakkı sağlar"; ikamet harçlarını ödediğini kanıtlayan kişi başvuru belgeleriyle sınırdan çıkıp on beş gün içinde dönerse vize koşulundan muaf tutulur [M4]. Başvuru reddedildiği anda bu belgenin sağladığı koruma da sona erer ve 10 günlük süre başlar.

İkamet Türleri Arasında Geçiş: Ret Yerine Yeni Gerekçe

Retlerin bir kısmı, kişinin kalış amacının değişmiş olmasından kaynaklanır: öğrenci mezun olmuştur, evlilik sona ermiştir, iş bitmiştir. Kanun bu durumlar için ayrı bir yol açar. 29/1'e göre yabancılar, "ikamet izninin verilmesine esas olan gerekçenin sona ermesi veya farklı bir gerekçenin ortaya çıkması hâlinde, yeni kalış amacına uygun ikamet izni talebinde bulunabilir." [M3]

Bu başvuruların Türkiye içinden yapılabilmesi önemlidir; çünkü ikamet başvurusunun asıl yeri konsolosluktur (m.21/1). 22. madde, valiliğe istisnai olarak başvurulabilecek hâlleri sayar; aralarında öğrenci izni, uzun dönem izin, insani ikamet, aile izninden kısa dönem izne geçiş (22/1-f), Türkiye'de doğan çocuklar için başvuru (22/1-g), mevcut iznin gerekçesinin sona ermesi ya da değişmesi nedeniyle yeni amaca uygun başvuru (22/1-ğ) ve Türkiye'de yükseköğrenimini tamamlayanların kısa dönem izne geçişi (22/1-ı) vardır [M3]. Ret yazısının ardından yapılacak yeni başvurunun hangi bende dayandığı, başvurunun Türkiye içinden kabul edilip edilmeyeceğini belirler.

Başvuruyu avukat yapabilir mi?

Yönetmelik m.21/4'e göre "İkamet izni başvurularının yabancı tarafından bizzat yapılması esastır. Bu başvurular, yabancının yasal temsilcisi veya vekâletnameye haiz avukatı aracılığıyla da yapılabilir." [M4] Kanun da ret, uzatmama ve iptal kararının yabancının avukatına tebliğ edilebileceğini yazar (m.25/2) [M1]. Bu nedenle vekâletname verilmişse tebliğ avukata yapılabilir ve süreler o tarihten hesaplanabilir.

Türkiye'de doğan çocuğun ikameti

Ailenin ret yazısı aldığı dosyalarda çocukların durumu ayrıca önem taşır. Yönetmelik m.21/13'e göre Türkiye'de doğan yabancı çocuklar, anne ya da babanın geçerli ikamet izni süresine bağlı olarak doğum belgeleriyle Türkiye'de kalabilir; ancak "yüz seksen gün içinde durumlarına uygun ikamet izni alınması zorunludur." Bu süre içinde başvurulmazsa çıkışta harç bir kat fazlasıyla alınır; harcın ödenmesi hâlinde "süreli giriş yasağı uygulanmaz." [M4] Ebeveynin izni reddedildiyse çocuğun izninin dayanağı da etkilenebileceğinden, 25. maddedeki "çocuğun yüksek yararı" ölçütü bu dosyalarda öne çıkar.

Konsolosluktan yapılan başvurunun reddi

Yurt dışından, konsolosluk aracılığıyla yapılan başvurularda karar Göç İdaresi tarafından verilip konsolosluğa bildirilir; başvurular "en geç doksan gün içinde sonuçlandırılır" ve ret işlemi ilgiliye tebliğ edilir (m.21/4-6) [M3]. Bu kararlara karşı da idari dava yolu açıktır; yetkili mahkeme yine işlemi yapan merciin yerine göre belirlenir (İYUK m.32) [M5].

Tutukluluk ve geri gönderme merkezindeki süreler

26/1'e göre cezaevinde tutuklu ya da hükümlü olarak veya geri gönderme merkezinde idari gözetim altında geçirilen süreler "ikamet izni süresinin ihlali sayılmaz"; ancak bu kişilerin varsa ikamet izinleri iptal edilebilir [M3]. Ceza soruşturması ya da gözetim sonrası ikamet iptali bu hükme dayanabildiği için, iptal yazısında hangi maddeye dayanıldığı ayrıca okunur.

Ret Sonrası Vize İhlali, Para Cezası ve Giriş Yasağı

10 günlük süre içinde çıkan kişi için mesele çoğunlukla harç ve olası giriş yasağıdır. Süre aşılırsa ihlal süresine göre idari para cezası ve giriş yasağı gündeme gelir. Kanuna göre süresi dolup bu durum tespit edilmeden çıkmak için valiliğe başvuran ve hakkında sınır dışı kararı alınan kişiye, idari para cezalarını ödemesi ve Bakanlıkça belirlenen ihlal sürelerini aşmaması kaydıyla giriş yasağı "alınmayabilir" (m.9/4) [M6]. Hangi ihlal süresinin hangi yasak süresine karşılık geldiği vize ihlali ve giriş yasağı hesaplama aracımızda; sınır dışı kararından sonraki dava ve geri gönderme merkezi süreci deport kararına itiraz yazımızda anlatılıyor.

İptal kararıyla birlikte kayda giren ve ikamet izninin geçersiz olduğunu gösteren kodun anlamı ile kaldırılma yolu V-69 tahdit kodu nedir, nasıl kaldırılır yazısında anlatılıyor.

İkamet Davalarında Sonucu Etkileyen Noktalar

Danıştay kararlarında öne çıkan ölçütler, ret yazısı geldiğinde hangi soruların sorulduğunu da gösteriyor. Birincisi, idarenin tespitinin somut belgeye dayanıp dayanmadığıdır; anlaşmalı evlilik dosyasında Danıştay, komşu, kapıcı ve muhtar beyanı alınmadan yapılan tespiti yeterli görmedi [K1]. İkincisi, ret ya da iptalin başka bir karara bağlı olup olmadığıdır; aile izni bir sınır dışı kararına dayanarak iptal edildiyse, o kararın akıbeti ikamet davasını da belirliyor [K2]. Üçüncüsü, davanın doğru işleme ve doğru mahkemeye karşı açılmasıdır; Danıştay'ın iki yetki kararında, dava konusu işlemi hangi valiliğin yaptığı yetkili mahkemeyi belirledi [K3] [K4].

Bunlara ek olarak 25. maddedeki unsurlar, yani Türkiye'deki aile bağları, ikamet süresi, menşe ülkedeki durum ve çocuğun yüksek yararı, kararın gerekçesinde tartışılıp tartışılmadığı yönünden incelenir [M1]. Belgeler tarafında sık kullanılanlar şunlardır: önceki ikamet kartları ve başvuru belgeleri, e-Devlet'ten alınan giriş-çıkış kaydı, adres kayıt belgesi, kira sözleşmesi, gelir belgeleri ve SGK kaydı, sağlık sigortası poliçesi, evlilik ve doğum kayıtları, çocukların okul belgeleri, öğrenci belgesi ve transkript.

Ret yazısı geldiğinde tarihlerin kaydı

İkamet dosyalarında aynı anda birden fazla süre işleyebilir: uzatma reddinde 10 günlük çıkış süresi, dava için 60 gün, yeniden başvuru için 6 aylık yeni gerekçe dönemi ve sonradan bir sınır dışı kararı verilirse 7 günlük dava süresi. Bu sürelerin her biri farklı bir tarihten başlar. Tebliğ tarihinin, başvuru kayıt numarasının ve varsa müracaat belgesinin saklanması, sonraki her adımda bu hesapların yapılabilmesini sağlar.

İkamet Reddi Adım Adım: Süreler Tablosu

Aşama	Süre	Dayanak
Uzatma başvurusu	Bitime 60 gün kala başlar, süre dolmadan yapılır	6458 m.24/2
Süre aşımında başvurunun alınması	10 güne kadar aşanlar	Yönetmelik m.21/2
Eksik belgenin tamamlanması	Bildirimden itibaren 30 gün	Yönetmelik m.22/1
Konsolosluk başvurusunun sonuçlanması	En geç 90 gün	6458 m.21/5
Uzatma reddinden sonra çıkış	10 gün	6458 m.54/1-j
Yurt dışı kalış nedeniyle iptalde yeni başvuru	Tebliğden itibaren 10 gün	Yönetmelik m.21/12
Ret ya da iptalden sonra yeni gerekçe şartı	6 ay	Yönetmelik m.21/10
İdare mahkemesinde dava	Tebliğden itibaren 60 gün	2577 m.7
Kısa dönem davasında adrese tebligat yapılamazsa İYUK 26/3 süresi	2 ay	6458 m.31/7
Ardından sınır dışı kararı verilirse dava	7 gün	6458 m.53/3

İstanbul'da, Anadolu Yakası'nda İkamet Davaları

İstanbul'da ikamet işlemleri İstanbul İl Göç İdaresi Müdürlüğü eliyle yürütüldüğünden, İstanbul'da verilen ret ve iptal kararlarına karşı davalar İstanbul idare mahkemelerinde görülüyor [K3]. Büromuz Maltepe'de bulunuyor; Anadolu Yakası'nda, özellikle Maltepe, Kartal, Kadıköy ve Ataşehir'de yaşayan yabancıların aile, öğrenci ve kısa dönem ikamet dosyalarıyla ilgileniyor.

İstanbul'da bir yabancılar hukuku avukatıyla ret yazısının değerlendirilmesinde genellikle şu sıra izleniyor: kararın türü ve gerekçesi, 10 günlük sürenin işleyip işlemediği, yeniden başvurunun mu davanın mı anlamlı olduğu ve aile bağı ile çocuk yararına ilişkin belgeler. Kartal, Pendik ve Tuzla'da oturanlar için Kartal avukat sayfamızda, büro adresi için Maltepe avukat sayfamızda, Ataşehir ve Kadıköy için Ataşehir avukat sayfamızda bilgi var. Yabancılar hukukundaki diğer başlıklar yabancılar hukuku sayfamızda, idari davaların genel çerçevesi idare hukuku sayfamızda, terimler hukuk sözlüğümüzde yer alıyor.

Özet Tablo: İkamet Reddi, Uzatmama ve İptalde Süreler, Merciler ve Belgeler

Aşağıdaki tablo, bu yazıda anlatılan kuralları tek bakışta toplar. Her satır yalnız yukarıda kaynağıyla geçen bilgiye dayanır; "İlgili karar" sütunundaki [İH] kodları bir sonraki bölümde anlatılan AİHM ve Anayasa Mahkemesi kararlarına işaret eder.

Konu	Süre	Başvurulacak mercii veya mahkeme	Dava şartı veya ön koşul	Gerekli belgeler	Dayanak madde	İlgili karar
İlk ikamet başvurusunun reddi	Vize ya da vize muafiyeti süresi içinde kalış; süre aşılırsa ihlal başlar	Kararı veren valilik (il göç idaresi); dava idare mahkemesinde	Ret gerekçesine göre yeniden başvuru ya da dava; iki yol birbirini dışlamaz	Ret yazısı ve tebliğ formu, başvuru belgeleri	6458 m.25, 32, 33 [M1] [M3]	[İH5]
Uzatma başvurusunun reddi	Tebliğden itibaren 10 gün içinde çıkış; çıkılmazsa sınır dışı sebebi	Valilik	Müracaat belgesinin koruması ret anında sona erer	Tebliğ formu (10 gün bu tarihten hesaplanır), müracaat belgesi	6458 m.54/1-j, 24/2 [M2] [M3]	[İH6]
Geçerli iznin iptali	10 günlük süre bu bentte yazılı değil; iptal başlı başına sınır dışı sebebi; sınır dışı kararı verilirse ona karşı 7 gün	Valilik; sınır dışı kararına karşı idare mahkemesi	Sınır dışı kararına dayanan iptalde belirleyici dava sınır dışı davasıdır	İptal yazısı ve tebliğ tarihi	6458 m.54/1-f, 36/1-c, 53/3 [M2] [M3]	[K2] [İH4]
Ret ya da iptale karşı iptal davası	Tebliğden itibaren 60 gün; tatil günleri dahil, son gün tatilse izleyen iş günü	İşlemi yapan valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi (İstanbul'da İstanbul idare mahkemeleri)	Dava kararı kendiliğinden durdurmaz; valiliğe itiraz dilekçesi dava süresini korumaz	Ret/iptal yazısı, tebliğ formu, önceki ikamet kartları, adres kaydı, kira sözleşmesi, gelir ve SGK belgeleri, sağlık sigortası, evlilik ve doğum kayıtları, okul belgeleri	2577 m.7, 8, 32 [M5]	[K1] [K3] [İH1] [İH3]
Yürütmenin durdurulması	Dava ile birlikte ya da dava sırasında istenir	Davaya bakan idare mahkemesi	Telafisi güç zarar ve açık hukuka aykırılık şartlarının birlikte gerçekleşmesi	Zararı gösteren belgeler (aile, iş, okul)	2577 m.27 [M5]	[İH1]
Cevap verilmeyen başvuru (zımni ret)	Konsolosluk başvuruları en geç 90 günde sonuçlanır; Türkiye içinden başvuruda zımni ret oluşunca dava açılabiliyor	Başvurunun yapıldığı valiliğin yerindeki idare mahkemesi	Başvuru tarihi ve kayıt numarası belgelenmeli	Başvuru kaydı	6458 m.21/5 [M3]	[K4]
Yeniden başvuru	Ret ya da iptalden sonra 6 ay içinde: yeni gerekçe istenir	Valilik (Türkiye içinden başvuru yalnız m.22'deki hâllerde)	Kalış amacı değiştiyse yeni amaca uygun izin talebi	Yeni kalış amacını gösteren belgeler	Yönetmelik m.21/10; 6458 m.22, 29 [M4] [M3]	[İH2]
Yurt dışında uzun kalış nedeniyle iptal	Tebliğden itibaren 10 gün içinde yeni başvuru; yeni gerekçe istenmez; harçlar bir kat fazla	Valilik	Türkiye'de bulunmak	İptal tebliği, giriş-çıkış kaydı	Yönetmelik m.21/11-12 [M4]	-
Eksik belge	Bildirimden itibaren 30 gün; tamamlanmazsa başvuru işlemden kaldırılır	Valilik	-	Eksik bildirilen belgeler	Yönetmelik m.22/1 [M4]	-

AİHM ve Anayasa Mahkemesi Kararları: İkamet İzninde Aile Hayatı Nasıl Değerlendiriliyor?

İkamet izni reddi ve iptali davalarında 25. maddedeki aile bağları, ikamet süresi ve çocuğun yüksek yararı unsurları, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 8. maddesindeki özel ve aile hayatına saygı hakkıyla aynı zemine oturuyor. Anayasa Mahkemesi de bu başvuruları Anayasa'nın 20. maddesi üzerinden, AİHM'in geliştirdiği ölçütlere atıf yaparak inceliyor. Aşağıdaki kararlar bu ölçütlerin neler olduğunu ve hangi durumlarda ihlal bulunup bulunmadığını gösteriyor. Her karar kendi olaylarına bağlıdır; benzer görünen bir dosyada sonuç farklı olabilir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi

Jeunesse / Hollanda [Büyük Daire], B. No: 12738/10, 03.10.2014 [İH1]. Surinam vatandaşı başvurucu, turist vizesiyle girdiği Hollanda'da vize süresi dolduktan sonra kalmış, Hollanda vatandaşıyla evlenmiş ve üç Hollandalı çocuğu olmuştu; oturma izni başvuruları, iznin menşe ülkeden alınması gerektiği gerekçesiyle beş kez reddedildi. Mahkeme, ilk kez izin isteyen bir yabancının durumunun, izni geri alınan yerleşik göçmenlerden farklı olduğunu; aile hayatı güvencesiz bir göç statüsü bilinerek kurulmuşsa ülkeden çıkarmanın ancak "istisnai koşullarda" 8. maddeyi ihlal edeceğini söyledi. Ancak çocukların üstün yararına "önemli ağırlık" verilmesi ve ulusal makamların ebeveynin gönderilmesinin uygulanabilirliği ile orantılılığına ilişkin kanıtları incelemesi gerektiğini belirterek, on altı yılı aşan fiilî kalış, suç kaydının bulunmaması ve çocukların bakımını annenin üstlenmesi karşısında 8. maddenin ihlal edildiğine karar verdi (14'e karşı 3 oy). Bu yazıdaki konuyla ilgisi: 25. maddedeki "çocuğun yüksek yararı" ölçütünün ret ve iptal kararlarında neden tartışıldığını gösteriyor.

Boultif / İsviçre, B. No: 54273/00, 02.08.2001 [İH2]. Cezayir vatandaşı başvurucunun İsviçre vatandaşı eşiyle evliliğine dayanan oturma izni, gasp suçundan iki yıl hapis cezası sonrasında yenilenmedi. Mahkeme bu kararda, sınır dışı ve ikamet kararlarında aile hayatının nasıl tartılacağını gösteren ölçütleri sıraladı: suçun niteliği ve ağırlığı, ülkede kalış süresi, suçtan sonra geçen süre ve davranış, ilgililerin vatandaşlığı, evliliğin süresi ve gerçekliği, eşin ilişkiye girerken suçu bilip bilmediği, çocukların bulunması ve yaşları, eşin menşe ülkede karşılaşacağı güçlüklerin ciddiyeti. Eşin Cezayir'de yaşamasının beklenemeyeceğini, başvurucunun ise kamu düzeni için "görece sınırlı bir tehlike" oluşturduğunu belirterek 8. maddenin oybirliğiyle ihlal edildiğine karar verdi. Bu yazıdaki konuyla ilgisi: iznin yenilenmemesi kararlarında eşin durumunun ve geçen sürenin ayrıca değerlendirildiğini gösteriyor.

Üner / Hollanda [Büyük Daire], B. No: 46410/99, 18.10.2006 [İH3]. On iki yaşında Hollanda'ya gelen Türk vatandaşı başvurucunun süresiz oturma izni, adam öldürme suçundan yedi yıl hapis cezası sonrasında iptal edildi ve on yıllık giriş yasağı konuldu; Hollanda vatandaşı iki çocuğu vardı. Büyük Daire, Boultif ölçütlerine iki ölçüt daha ekledi: çocukların üstün yararı ve esenliği ile ev sahibi ülke ve hedef ülkeyle sosyal, kültürel ve ailevi bağların sağlamlığı; yerleşik bir göçmenin toplumla bağlarının bütününün de "özel hayat" kapsamında olduğunu söyledi. Buna karşılık suçların ağırlığı, çocukların uyum sağlayabilecek yaşta olması ve yasağın on yılla sınırlı olması nedeniyle 8. maddenin ihlal edilmediğine karar verdi (14'e karşı 3 oy). Bu yazıdaki konuyla ilgisi: aile bağının tek başına sonucu belirlemediğini, ağır bir mahkûmiyetin dengeyi idare lehine çevirebildiğini gösteren örnek.

Anayasa Mahkemesi

Oksana Chicheishvili, B. No: 2014/19023, 20.12.2017 [İH4]. Gürcistan vatandaşı başvurucunun Türk vatandaşıyla evliliğine dayanan ikamet tezkeresi, idari tahkikatlarda eşiyle birlikte yaşamadığının ve çelişkili beyanların tespit edilmesi üzerine anlaşmalı evlilik gerekçesiyle iptal edilmişti; Antalya 1. İdare Mahkemesi davayı kesin olarak reddetti. Anayasa Mahkemesi, "sadece kağıt üstünde kalan evlilik akitleri"nin Anayasa'nın koruduğu aile hayatı kapsamında değerlendirilemeyeceğini, birlikte yaşamanın şart olmasa da gerçek aile hayatını kanıtlamada "oldukça güçlü bir veri" olduğunu belirtti; idarenin tespitleri "somut ve tutarlı olgulara" dayandığı, başvurucu ise evliliğin gerçekliğine ilişkin somut veri sunmadığı için başvuruyu konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez buldu. Bu yazıdaki konuyla ilgisi: 37. maddedeki anlaşmalı evlilik tespitinde idarenin somut olgu sunması ile kişinin aile hayatını belgelemesinin birlikte önem taşıdığını gösteriyor.

Nodira Mustafayeva, B. No: 2020/6545, 07.03.2024 [İH5]. Türk vatandaşıyla evli ve bir çocuğu olan Özbekistan vatandaşı başvurucunun aile ikamet izni, hakkındaki Ç-141 kodlu tahdit kaydı nedeniyle yenilenmemiş; insani ikamet izni talebi de Bakanlık onayı bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmişti. Mahkeme, ikamet izni vermenin devletin takdirinde olduğunu, ancak ülkeyle gerçek bir aile bağını ortaya koyan kişiye bu takdire karşı "etkili bir karşı çıkma imkânı" tanınması gerektiğini söyledi; başvurucunun iptal davasıyla iddialarını ileri sürebildiğini, hakkında sınır dışı kararı bulunmadığını ve tahdit kaydının iptali için dava açtığını belgelemediğini belirterek aile hayatına saygı hakkının ihlal edilmediğine karar verdi. Bu yazıdaki konuyla ilgisi: ret kararının arkasında bir tahdit kaydı varsa, o kaydın ayrıca dava edilip edilmediğinin inceleme sonucunu etkilediğini gösteriyor.

Betoul Faikoglu, B. No: 2020/37084, 11.12.2024 [İH6]. Türkiye'de doğup büyüyen Yunanistan uyruklu başvurucunun uzun dönem ikamet izni talebi, hakkındaki N-82 tahdit kaydı ve banka hesaplarına dayanan değerlendirme nedeniyle reddedilmiş; İstanbul 1. İdare Mahkemesi davayı reddetmişti. Anayasa Mahkemesi, ikamet izni uzatılmayan yabancının ülkede güçlü ailevi bağları varsa aile hayatı ile kamusal menfaat arasında "adil bir denge" kurulması gerektiğini yineledi; ancak yetişkin bir kişinin anne babasına bağımlı olduğunu ya da reddin özel hayatında "katlanılması zor olan külfeti yeterli ve somut bilgilerle" ortaya koymasını aradı. Başvurucu bunu somutlaştıramadığı için başvuru açıkça dayanaktan yoksun bulundu. Bu yazıdaki konuyla ilgisi: 25. maddedeki aile bağı ve ikamet süresi unsurlarının davada belgeyle ortaya konmasının beklendiğini gösteriyor.

Kaynaklar

Kod	Kaynak	Konu
M1	6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.25	Türkiye içinden ret, uzatmama ve iptal; aile bağları ve çocuk yararı; itiraz yollarıyla tebliğ
M2	6458 s.K. m.54/1-e, f, g, j	Vize aşımı, ikamet iptali, 10 günü aşan ihlal, uzatma reddinden sonra 10 gün
M3	6458 s.K. m.21, 23, 24, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40	Başvuru, uzatma ve belge; kısa dönem (31/6-7 7533/35), aile, öğrenci izinlerinin şartları ve ret-iptal sebepleri
M4	Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.21, 22	10 güne kadar aşım, avukatla başvuru, çalışma izni sonrası 10 gün, müracaat belgesi, 6 ay yeni gerekçe, 120/180 gün iptali ve 10 gün, 30 gün eksik belge
M5	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 8, 27, 32	60 gün dava süresi, sürelerin hesabı, yürütmenin durdurulması, yetkili mahkeme
M7	7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.6, geçici m.1/3 (RG 31.07.2026, sayı 33326)	İYUK 46/2-d: 6458 davalarında kaldırma sonrası yeniden verilen BİM kararlarına temyiz yok; 31.07.2026 sonrası BİM kararlarına uygulanır
M6	6458 s.K. m.9	Giriş yasağı ve 9/4 istisnası
K1	Danıştay 10. D., 30.09.2021, E.2016/522 K.2021/4454	Anlaşmalı evlilik tespiti somut bilgi ve belgeye dayanmalı; aile ikamet reddinin iptali onandı
K2	Danıştay 10. D., 06.10.2021, E.2016/2078 K.2021/4589	Kesinleşen sınır dışı kararına dayalı aile ikamet izni iptali (36/1-c)
K3	Danıştay 10. D., 16.11.2021, E.2021/6544 K.2021/5567	İstanbul İl Göç'ün ikamet iptali: İstanbul İdare Mahkemesi yetkili
K4	Danıştay 10. D., 18.09.2025, E.2025/3482 K.2025/3928	Cevapsız kısa dönem başvurusunda zımni ret; işlemi yapan valiliğin yerindeki mahkeme yetkili
İH1	AİHM [BD], Jeunesse / Hollanda, B. No: 12738/10, 03.10.2014	İkamet izni reddi; çocukların üstün yararına "önemli ağırlık"; 8. madde ihlali
İH2	AİHM, Boultif / İsviçre, B. No: 54273/00, 02.08.2001	Oturma izninin yenilenmemesi; aile hayatı ölçütleri; 8. madde ihlali
İH3	AİHM [BD], Üner / Hollanda, B. No: 46410/99, 18.10.2006	Oturma izni iptali ve 10 yıl giriş yasağı; çocukların yararı ve bağların sağlamlığı ölçütleri; ihlal yok
İH4	AYM, Oksana Chicheishvili, B. No: 2014/19023, 20.12.2017	Anlaşmalı evlilik gerekçesiyle ikamet iptali; kâğıt üstünde evlilik aile hayatı değil; kabul edilemez
İH5	AYM, Nodira Mustafayeva, B. No: 2020/6545, 07.03.2024	Tahdit kaydı nedeniyle insani ikamet izni verilmemesi; etkili karşı çıkma imkânı; ihlal yok
İH6	AYM, Betoul Faikoglu, B. No: 2020/37084, 11.12.2024	Uzun dönem ikamet izni talebinin reddi; adil denge; külfetin somut bilgiyle ortaya konması; kabul edilemez