İdari Gözetim Kararına İtiraz: Sulh Ceza 5 Günde Karar Verir, Süre Sınırı Yok (2026)

Bu yazı, kendisi ya da bir yakını geri gönderme merkezine götürülen kişinin sorduğu soruları sırayla cevaplıyor: gözetim kararını kim verir, itiraz nereye ve ne zamana kadar yapılır, sulh ceza hâkimi ne kadar sürede karar verir, merkezde ne kadar kalınır ve oradan hangi yollarla çıkılır. Metindeki [M1] gibi kodlar sondaki kaynak tablosuna işaret ediyor. Yazı genel bilgi verir; her dosyanın sonucu gözetim kararının gerekçesine, kişinin belgelerine ve aile durumuna göre değişir.

1. İdari gözetim kararı nedir, kim verir?

İdari gözetim, sınır dışı etme kararının uygulanabilmesi için yabancının özgürlüğünün geçici olarak kısıtlanmasıdır. Kanundaki başlığı "Sınır dışı etmek üzere idari gözetim ve süresi"dir ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 57. maddesinde düzenlenir. Kararı mahkeme değil valilik verir; uygulamada kararlar il göç idaresi müdürlükleri eliyle valilik adına alınır. Gözetime alınan yabancılar geri gönderme merkezlerinde tutulur; bu merkezleri Bakanlık işletir ve kamu kurumları, Türkiye Kızılay Derneği veya kamu yararına çalışan derneklerle protokol yaparak işlettirebilir (m.58) [M1].

Süreç çoğunlukla bir yakalamayla başlar. 57. maddenin 1. fıkrasına göre 54. madde kapsamındaki yabancılar kolluk tarafından yakalandığında "haklarında karar verilmek üzere derhâl valiliğe bildirilir"; valilik sınır dışı etme kararı alınması gerekip gerekmediğini değerlendirir ve "Değerlendirme ve karar süresi kırk sekiz saati geçemez." Gözetim kararı alınan yabancı, yakalamayı yapan kolluk birimince geri gönderme merkezine kırk sekiz saat içinde götürülür (m.57/2) [M1].

Kimler idari gözetim altına alınabilir?

57. maddedeki gözetim, yalnız hakkında sınır dışı etme kararı alınmış kişiler için söz konusudur; uluslararası koruma başvuru sahiplerinin gözetimi 11. bölümde ayrıca anlatılıyor. 57/2'ye göre bu kişilerden şunlar hakkında valilik idari gözetim kararı alır ya da gözetime alternatif yükümlülükler getirir [M1]:

• kaçma ve kaybolma riski bulunanlar,
• Türkiye'ye giriş veya çıkış kurallarını ihlal edenler,
• sahte ya da asılsız belge kullananlar,
• kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın Türkiye'den çıkmaları için tanınan sürede çıkmayanlar,
• kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar.

Bu liste, sınır dışı etme kararı alınan herkesin gözetime alınmayacağını da gösterir. Bu hâllerden birine girmeyen kişiye kural olarak Türkiye'yi terk için 15 günden az olmamak üzere 30 güne kadar süre tanınır (m.56) [M3]. Hâllerden birine giren ama gözetime alınmayan kişiye ise 57/A'daki yükümlülüklerden en az birinin getirilmesi zorunludur (m.57/A-3) [M2].

İdari gözetim tutuklama ya da gözaltı mıdır?

İdari gözetim bir ceza muhakemesi tedbiri değildir; bir suç soruşturmasına bağlı olarak değil, sınır dışı etme kararının uygulanması amacıyla idare tarafından verilir. Bu yüzden kişi hakkında bir ceza soruşturması olmasa da gözetim kararı alınabilir; bir ceza soruşturmasında serbest bırakılmış olmak da gözetimi kendiliğinden sona erdirmez. Kanun, özgürlükten yoksun bırakan bu idari kararın denetimini ceza yargısının bir hâkimine, sulh ceza hâkimine bırakmıştır (m.57/6) [M1]. Anayasa'nın 19. maddesi kişi hürriyeti ve güvenliğini düzenler ve hürriyeti kısıtlanan kişiye yetkili bir yargı merciine başvurma hakkı tanır; 57/6'daki başvuru yolu bu hakla doğrudan bağlantılıdır [M5].

İdari gözetim kararı nasıl tebliğ edilir, formda ne yazar?

57/5'e göre idari gözetim kararı, gözetim süresinin uzatılması ve her ay yapılan değerlendirmelerin sonuçları "gerekçesiyle birlikte" yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Kişi bir avukat tarafından temsil edilmiyorsa kendisi veya yasal temsilcisi "kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir" [M1]. Tebliğ belgesinde genellikle gözetimin dayandığı gerekçe, kararın tarihi ve sayısı, kişinin tutulduğu merkez ve başvuru yolu yer alır. Sulh ceza başvurusunun konusu bu belgedir; hangi gerekçeye karşı başvurulacağı bu belgeden anlaşılır.

İdari gözetimin sonlandırılması tebliğ formu nedir?

Aramalarda sık geçen "sonlandırma tebliğ formu", gözetimin sona erdirildiğini ve yerine getirilen yükümlülükleri bildiren belgedir. 57/4'e göre gözetimin devamında zaruret görülmeyen yabancı için gözetim derhâl sonlandırılır ve bu kişiye 57/A uyarınca alternatif yükümlülükler getirilir; 57/A-4'e göre de yabancıya alternatif yükümlülüklere tabi tutulduğu gerekçeleriyle birlikte tebliğ edilir [M1] [M2]. Bu belge gözetimin bittiğini gösterir; ancak sınır dışı etme kararı ve getirilen yükümlülükler kural olarak devam eder. Belgede yazan adres, bildirim günleri ya da teminat gibi yükümlülüklere uyulmaması, yeniden gözetime alınma sonucunu doğurabilir (m.57/A-6) [M2].

2. İdari gözetim kararına itiraz nereye yapılır?

İtiraz, kanundaki ifadeyle başvuru, sulh ceza hâkimine yapılır. 57/6'nın ilk cümlesi şöyledir: "İdari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da avukatı, idari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir." [M1] Burada idare mahkemesi değil, ceza yargısının bir birimi olan sulh ceza hâkimliği görevlidir. Sınır dışı etme kararının kendisine karşı dava ise idare mahkemesinde açılır; bu ayrım aşağıda ayrıca anlatılıyor.

Yetkili sulh ceza hâkimliği hangisi?

Kanun "yetkili sulh ceza hâkimi" ifadesini kullanır, ancak hangi yerin hâkiminin yetkili olduğunu ayrıca saymaz [M1]. Bu nedenle başvurunun hangi hâkimliğe yapılacağı dosyanın özelliklerine, özellikle kişinin tutulduğu geri gönderme merkezinin ve kararı veren valiliğin bulunduğu yere göre değerlendirilir. Kanun, yetki tartışmasının kişinin aleyhine işlememesi için bir kural da koyar: dilekçenin idareye verilmesi hâlinde dilekçe "yetkili sulh ceza hâkimine derhâl ulaştırılır" [M1]. Yani geri gönderme merkezindeki kişi dilekçesini merkez yönetimine verdiğinde, dilekçeyi yetkili hâkimliğe ulaştırmak idarenin yükümlülüğüdür.

Başvuruyu kimler yapabilir? Aile üyeleri başvurabilir mi?

57/6 başvuru hakkını üç kişiye tanır: gözetim altındaki kişinin kendisi, yasal temsilcisi ve avukatı [M1]. Eş, kardeş ya da arkadaş gibi yakınlar bu sayımda yer almaz; ergin olmayan çocuklar için yasal temsilci sıfatıyla anne ya da baba başvurabilir. Yakınların süreçteki rolü çoğunlukla belgeleri toplamak ve bir avukatla bağlantı kurmaktır. Merkezdeki kişiye notere erişim imkânı kanunla tanındığından (m.59/1-b), vekâletname için gereken noter işlemine de merkezden ulaşılabilir [M2].

Başvuru UYAP'tan yapılabilir mi?

Kanun başvurunun biçimini ayrıca düzenlemez; dilekçenin hâkimliğe verilmesini ya da idareye verilmesini yeterli sayar [M1]. Avukat aracılığıyla yapılan başvurular uygulamada elektronik ortamda, UYAP üzerinden de hâkimliğe iletilebiliyor. Gözetim altındaki kişi kendi başına başvuruyorsa dilekçeyi merkez yönetimine vermesi kanunen yeterlidir; teslime ilişkin bir kayıt, dilekçenin hangi tarihte verildiğini gösterir.

3. İdari gözetim kararına itiraz süresi var mı?

"İdari gözetim kararına itiraz süresi" en çok aranan sorulardan biridir. Cevap, 57. maddenin 6. fıkrasının tamamındadır: fıkra başvurunun kimler tarafından ve nereye yapılacağını, hâkimin kaç günde karar vereceğini ve kararın kesin olduğunu yazar; ancak başvurunun kaç gün içinde yapılması gerektiğine dair bir süre koymaz [M1]. Yani kanunda idari gözetim kararına itiraz için bir süre sınırı yoktur; gözetim devam ettiği sürece başvuru yapılabilir.

Fıkranın son cümlesi bunu tamamlar: "İdari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da avukatı, idari gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği iddiasıyla yeniden sulh ceza hâkimine başvurabilir." [M1] Bir başvurunun reddedilmiş olması, şartlar değiştiğinde yeni bir başvuru yapılmasını engellemez.

"72 saat" ya da "7 gün" bilgisi nereden geliyor?

İnternette idari gözetim kararına "72 saat içinde" itiraz edilmesi gerektiğini yazan içerikler bulunuyor. 57. maddede böyle bir süre yoktur. Karışıklık büyük olasılıkla aynı süreçteki farklı sürelerin birbirine karıştırılmasından doğuyor. Aşağıdaki tablo, idari gözetim sürecinde kanunda gerçekten yer alan süreleri ve neyi düzenlediklerini gösteriyor [M1] [M2] [M3] [M7]:

Süre	Neyi düzenler?	Dayanak
48 saat	Yakalanan yabancı hakkında valiliğin değerlendirme ve karar süresi	6458 m.57/1
48 saat içinde	Gözetim kararı alınan kişinin geri gönderme merkezine götürülmesi	6458 m.57/2
7 gün	Sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesinde dava	6458 m.53/3
15 gün	İdare mahkemesinin deport davasını, dosyanın tekemmülünden itibaren sonuçlandırma süresi	6458 m.53/3
5 gün	Sulh ceza hâkiminin başvuruyu sonuçlandırma süresi	6458 m.57/6
Her ay (gerekirse 30 gün beklenmeden)	Valiliğin gözetimin devamındaki zarureti değerlendirmesi	6458 m.57/4
6 ay + en fazla 6 ay	Geri gönderme merkezindeki gözetimin üst sınırı	6458 m.57/3
24 ay	Alternatif yükümlülüklerin üst sınırı	6458 m.57/A-2
30 gün	Uluslararası koruma başvuru sahibinin gözetim üst sınırı	6458 m.68/5
Süre yok	İdari gözetime karşı sulh ceza başvurusu; şartlar değişince yeniden başvuru	6458 m.57/6

Tabloda "72 saat" yer almıyor. Benzer bir karışıklık hâkimin karar süresinde de görülüyor: beş günlük karar süresi 57. maddenin 6. fıkrasındadır; 58. madde ise geri gönderme merkezlerinin işletilmesini düzenler [M1]. Aylık değerlendirme için de kanun "her ay düzenli olarak" der ve "Gerek görüldüğünde, otuz günlük süre beklenmez" diye ekler (m.57/4); yani 30 gün, değerlendirme için beklenmesi gereken bir süre değil, gerektiğinde beklenmeyecek bir aralıktır.

Süre yoksa başvurunun zamanlaması neden önemlidir?

Süre sınırının olmaması, başvurunun geç yapılmasının tek başına bir hak kaybına yol açmadığı anlamına gelir. Bununla birlikte gözetim sürdükçe kişinin özgürlükten yoksunluğu da sürer ve sınır dışı etme kararına karşı 7 günlük dava süresi gözetim başvurusunu beklemeden işler [M3]. Bu yüzden uygulamada sulh ceza başvurusu ile deport davası çoğu zaman aynı günlerde hazırlanıyor. Yakalamadan sonraki ilk 48 saat de ayrıca önem taşır: valiliğin sınır dışı etme konusundaki değerlendirme ve karar süresi bu süreyle sınırlıdır (m.57/1) ve bu aşamada toplanan tebliğ belgeleri, aile ve ikamet belgeleri sonraki başvuruların dayanağını oluşturur.

Başvuru reddedilirse yeniden başvurulabilir mi?

Sulh ceza hâkiminin kararı kesindir, yani bu karara karşı üst bir merciye itiraz edilemez [M1]. Kanun bunun yerine farklı bir yol açar: gözetim şartlarının "ortadan kalktığı veya değiştiği iddiasıyla" sulh ceza hâkimine yeniden başvurulabilir. Şartların değiştiğini gösterebilecek durumlara örnek olarak şunlar sayılabilir: sınır dışı etme kararına karşı dava açılması ve davanın sürmesi, kişinin kalabileceği bir adres ya da teminat gösterebilmesi, sağlık durumunun ağırlaşması, pasaport ya da uyruğu gösteren belgelerin sunulması, aylık değerlendirmenin yapılmaması ya da tebliğ edilmemesi ve 6 aylık sürenin dolmak üzere olması. Bu durumların hâkim tarafından nasıl değerlendirileceği dosyaya göre değişir.

4. Sulh ceza hâkimi kaç günde karar verir, karar kesin mi?

57/6'ya göre "Sulh ceza hâkimi incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır. Sulh ceza hâkiminin kararı kesindir." [M1] Kanun beş günün başlangıç anını ayrıca belirtmez; dilekçenin idareye verildiği hâllerde idarenin dilekçeyi derhâl ulaştırma yükümlülüğü, bu sürenin fiilen kısa tutulmasına hizmet eder. Kararın kesin olması, sulh ceza hâkiminin ret kararına karşı başka bir sulh ceza hâkimliğine ya da üst mahkemeye itiraz yolunun bulunmadığı anlamına gelir.

Başvuru gözetimi durdurur mu?

Durdurmaz. Kanun açıkça "Başvuru idari gözetimi durdurmaz" der [M1]. Kişi, sulh ceza hâkimi karar verene kadar geri gönderme merkezinde kalmaya devam eder. Hâkim gözetimin kaldırılmasına karar verirse kişi merkezden çıkar; ancak bu karar sınır dışı etme kararını ortadan kaldırmaz ve 57/A-1'e göre idari gözetimi sonlandırılan yabancıya alternatif yükümlülüklerden biri ya da birkaçı getirilebilir [M2].

Sulh ceza hâkimi neleri inceler?

Kanun hâkimin inceleme ölçütlerini ayrı bir liste hâlinde saymaz. Ancak gözetimin hukuka uygunluğu kanunun kendi şartlarına bağlı olduğundan, başvurularda tartışılan konular çoğunlukla şunlardır [M1] [M2] [M3]:

• kişi hakkında geçerli bir sınır dışı etme kararı bulunup bulunmadığı,
• 57/2'de sayılan gözetim gerekçelerinden birinin somut olarak bulunup bulunmadığı, örneğin kaçma riskinin hangi olguya dayandırıldığı,
• gözetim yerine 57/A'daki alternatif yükümlülüklerin yeterli olup olmayacağı,
• 48 saatlik değerlendirme ve götürme sürelerine, 6 aylık ve uzatılmış sürelere uyulup uyulmadığı,
• aylık değerlendirmelerin yapılıp gerekçesiyle tebliğ edilip edilmediği,
• kişinin 55. madde kapsamında, örneğin ciddi sağlık sorunu, yaş ya da hamilelik nedeniyle seyahati riskli görülenlerden olup olmadığı.

Anayasa Mahkemesi kararlarında da gözetim gerekçesinin somut olgulara dayanması, aylık değerlendirmenin süresinde yapılması ve daha hafif tedbirlerle amaca ulaşılıp ulaşılamayacağı, gözetimin hukukiliği ve ölçülülüğü değerlendirilirken ele alınmıştır [K1] [K2].

Kesin karardan sonra Anayasa Mahkemesi'ne başvurulabilir mi?

Sulh ceza hâkiminin kararı kesin olduğundan, gözetime ilişkin şikâyette olağan başvuru yolunun bu kararla tükendiği değerlendirilebilir. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 47. maddesinin 5. fıkrasına göre bireysel başvuru, başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılır [M8]. Bireysel başvurunun kendisi gözetimi kendiliğinden sona erdirmez. Anayasa Mahkemesi, sulh ceza hâkiminin gözetimi hukuka uygun bulan kararının kesinleşmesinden itibaren süresi içinde doğrudan bireysel başvuru yapılabileceğini belirtmiş; gözetimden salıverilmiş kişilerin kişi hürriyetine ilişkin şikâyetlerinde ise önce idare mahkemesinde tam yargı davası yolunun tüketilmesini aramıştır [K1] [K3].

5. Deport kararına itiraz ile idari gözetim itirazı arasındaki fark nedir?

Aynı kişi hakkında aynı gün iki ayrı karar verilebilir: sınır dışı etme kararı ve idari gözetim kararı. İki karara karşı yollar birbirinden ayrıdır ve biri diğerinin yerine geçmez [M1] [M3]:

Özellik	Sınır dışı etme (deport) kararı	İdari gözetim kararı
Neye karşı?	Kişinin Türkiye'den çıkarılması kararı	Kişinin geri gönderme merkezinde tutulması
Başvuru mercii	İdare mahkemesi	Sulh ceza hâkimi
Başvuru süresi	Tebliğden itibaren 7 gün	Kanunda süre yok; şartlar değişince yeniden başvuru
Karar süresi	Dosyanın tekemmülünden itibaren 15 gün	5 gün
Kararın niteliği	Kesin	Kesin
Başvurunun etkisi	Dava süresince kişi sınır dışı edilmez (rıza saklı)	Başvuru gözetimi durdurmaz
Dayanak	6458 m.53/3	6458 m.57/6

Uygulamada en sık karşılaşılan karışıklık, sulh ceza hâkimliğine verilen dilekçenin sınır dışı etme kararına karşı da dava yerine geçeceğinin düşünülmesidir. Sulh ceza hâkimi gözetimin hukuka uygunluğunu inceler; sınır dışı etme kararının iptali ise ancak idare mahkemesinde istenebilir. 7 günlük dava süresi, dava dilekçesinin içeriği ve mahkemenin kararı deport kararına itiraz yazımızda ayrıntılı olarak anlatılıyor.

İki başvuru aynı anda yapılabilir mi?

Yapılabilir. Kanun iki yolu birbirine bağlamaz; sulh ceza başvurusu sınır dışı etme davasının 7 günlük süresini durdurmaz, deport davası da sulh ceza başvurusunu beklemez [M1] [M3]. Uygulamada iki dilekçe çoğu zaman aynı günlerde verilir: biri gözetimin kaldırılması için sulh ceza hâkimliğine, diğeri sınır dışı etme kararının iptali için idare mahkemesine.

Deport davası açılınca gözetim biter mi?

Kendiliğinden bitmez. 53/3'teki koruma, yargılama sürerken kişinin sınır dışı edilmemesine ilişkindir; gözetimi sona erdiren bir hüküm değildir [M3]. Dava sürerken kişi geri gönderme merkezinde kalmaya devam edebilir. Bununla birlikte deport davasının açılmış olması ve sürmesi, gözetimin devamındaki zaruretin değerlendirilmesinde ileri sürülebilecek bir olgudur. İdare mahkemesi sınır dışı etme kararını iptal ederse gözetimin dayanağı ortadan kalkar.

6. Geri gönderme merkezinde ne kadar kalınır?

57/3'e göre "Geri gönderme merkezlerindeki idari gözetim süresi altı ayı geçemez." Bu süre, "sınır dışı etme işlemlerinin yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesiyle ilgili doğru bilgi ya da belgeleri vermemesi nedeniyle tamamlanamaması hâlinde, en fazla altı ay daha uzatılabilir." [M1] Kanundaki toplam üst sınır bu nedenle on iki aydır; ancak uzatma yalnız kanunda sayılan iki sebebe dayanabilir.

6 aylık uzatma hangi hâlde yapılabilir?

Uzatma sebepleri ikidir: yabancının iş birliği yapmaması ve ülkesiyle ilgili doğru bilgi ya da belge vermemesi. Sınır dışı işleminin kişiden kaynaklanmayan nedenlerle, örneğin ulaşım imkânı bulunamaması ya da menşe ülkenin geç cevap vermesi yüzünden tamamlanamaması, metinde uzatma sebebi olarak sayılmaz [M1]. Uzatma kararı da gerekçesiyle tebliğ edilir (m.57/5); uzatmanın kanundaki sebeplerden hangisine dayandığı bu belgeden anlaşılır ve uzatma da sulh ceza hâkimine yapılacak başvurunun konusu olabilir.

Aylık değerlendirme nedir, yapılmazsa ne olur?

57/4'e göre "İdari gözetimin devamında zaruret olup olmadığı, valilik tarafından her ay düzenli olarak değerlendirilir. Gerek görüldüğünde, otuz günlük süre beklenmez. İdari gözetimin devamında zaruret görülmeyen yabancılar için idari gözetim derhâl sonlandırılır." [M1] Değerlendirmenin sonucu da gerekçesiyle tebliğ edilir (m.57/5). Kanun aylık değerlendirmenin yapılmamasının sonucunu ayrıca yazmaz; ancak değerlendirmenin yapılmadığı ya da tebliğ edilmediği iddiası, 57/6'nın son cümlesine göre yapılacak yeni bir sulh ceza başvurusunda ileri sürülebilecek hususlardan biridir.

7. İdari gözetime alternatif yükümlülükler nelerdir?

2019'da 7196 sayılı Kanun'la eklenen 57/A maddesi, gözetim yerine ya da gözetim sona erdikten sonra uygulanabilecek yükümlülükleri sayar. Yükümlülüklerin ayrıntıları Bakanlıkça çıkarılan düzenlemelerle belirlenir (m.57/A-8); aşağıdaki tablodaki açıklamalar kavramların genel anlamını verir [M2]:

Bent	Yükümlülük	Genel anlamı
a	Belirli adreste ikamet etme	Kişinin idarece belirlenen ya da kabul edilen adreste kalması
b	Bildirimde bulunma	Belirlenen gün ve aralıklarla idareye bildirimde bulunma, uygulamadaki adıyla imza
c	Aile temelli geri dönüş	Ülkeye aile üyeleriyle birlikte dönüş sürecine katılma
ç	Geri dönüş danışmanlığı	Geri dönüş seçenekleri konusunda danışmanlık sürecine katılma
d	Kamu yararına hizmetlerde gönüllülük esasıyla görev alma	Gönüllülüğe dayanan kamu yararına görev
e	Teminat	Belirli bir tutarın güvence olarak yatırılması
f	Elektronik izleme	Kişinin bulunduğu yerin elektronik araçla izlenmesi

Alternatif yükümlülük en çok ne kadar sürer?

57/A-2'ye göre yabancıya bu yükümlülüklerden bir ya da birkaçının getirilmesi durumunda "bu süre yirmi dört ayı geçemez." [M2] Gözetimin 6+6 aylık üst sınırı ile yükümlülüklerin 24 aylık üst sınırı ayrı ayrı işler. 57/A-3 ise bir zorunluluk getirir: 57/2 kapsamında olup gözetim altına alınmayan yabancıya bu yükümlülüklerden en az birinin getirilmesi zorunludur. Yükümlülüklere tabi tutulduğu gerekçesiyle tebliğ edilir ve avukatı olmayan kişi kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir (m.57/A-4) [M2].

Elektronik izlemeye karşı başvuru

Kanun yalnız bir yükümlülük için ayrı bir başvuru yolu yazmıştır: elektronik izleme. 57/A-5'e göre elektronik izleme yükümlülüğüne tabi tutulan yabancı, yasal temsilcisi ya da avukatı bu karara karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir; başvuru yükümlülüğü durdurmaz, hâkim incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır ve karar kesindir [M2]. Diğer yükümlülüklere karşı hangi yolun kullanılacağı 57/A'da ayrıca yazılmamıştır.

Yükümlülüğe uyulmazsa ne olur?

57/A-6'ya göre "İdari gözetime alternatif yükümlülüklere uymayan yabancılar idari gözetim altına alınabilir." [M2] Ayrıca 102/1-e bendi, 57/A'nın (a), (b), (c), (ç), (d) ve (f) bentlerindeki yükümlülüklere uymayanlar için idari para cezası öngörür; kanun metnindeki tutar bin Türk lirasıdır, idari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiğinden uygulanan tutar daha yüksektir [M4]. Teminatta ise farklı bir sonuç vardır: yabancı, mücbir sebepler ve mahkeme sürecinin sona ermemesi hâlleri saklı kalmak üzere teminat süresi içinde Türkiye'den çıkmazsa teminat Hazineye irat kaydedilir (m.57/A-7) [M2].

8. Geri gönderme merkezinden nasıl çıkılır?

Kanundaki düzenlemelere göre gözetim şu yollarla sona erer [M1] [M2] [M3]:

Yol	Nasıl işler?	Dayanak
Sulh ceza hâkiminin kararı	Hâkim gözetimin kaldırılmasına karar verir; alternatif yükümlülük getirilebilir	6458 m.57/6, 57/A-1
Valiliğin aylık değerlendirmesi	Zaruret görülmezse gözetim derhâl sonlandırılır ve alternatif yükümlülük getirilir	6458 m.57/4
Azami sürenin dolması	6 ay, uzatılmışsa en fazla 12 ay	6458 m.57/3
Sınır dışı etme kararının iptali	İdare mahkemesi kararı iptal ederse gözetimin dayanağı ortadan kalkar	6458 m.53/3
Sınır dışı işleminin tamamlanması	Kişi kolluk birimince sınır kapısına götürülür	6458 m.60/1
Gönüllü dönüş	Kişi ülkesine dönmeyi kabul eder; Başkanlık uygun gördüğü kişiye ayni veya nakdi destek sağlayabilir	6458 m.53/3 (rıza), 60/A

Gönüllü dönüş seçeneği ayrıca dikkat ister. 53/3'teki dava sürerken sınır dışı edilmeme koruması "Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla" tanınır [M3]. Merkezde imzalanan ve ülkeyi terk etmeyi kabul anlamına gelen bir belge, dava sonuçlanmadan çıkışın yapılmasına yol açabilir. Belgenin dili ve içeriği kişiye anlaşılır biçimde açıklanmadıysa bu durum ayrıca tartışma konusu olur. Anayasa Mahkemesi, dava açıldıktan sonra avukat haberdar edilmeden ve mevzuattaki güvenceler sağlanmadan imzalatılan bir gönüllü geri dönüş formuyla yapılan çıkışta, dönüşün bilinçli ve gönüllü olduğunun söylenemeyeceğine karar vermiştir [K3].

9. Geri gönderme merkezinde hangi haklar vardır?

59. madde merkezde sağlanacak hizmetleri sayar [M2]:

• Yabancı tarafından bedeli karşılanamayan acil ve temel sağlık hizmetleri ücret alınmadan verilir.
• Yabancıya "yakınlarına, notere, yasal temsilciye ve avukata erişme ve bunlarla görüşme yapabilme, ayrıca telefon hizmetlerine erişme imkânı sağlanır."
• Ziyaretçilerle, vatandaşı olduğu ülkenin konsolosluk yetkilisiyle ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği görevlisiyle görüşme imkânı sağlanır.
• Çocukların yüksek yararları gözetilir, aileler ayrı yerlerde barındırılır.
• Çocukların eğitim ve öğretimden yararlanmaları için Millî Eğitim Bakanlığınca gerekli tedbirler alınır.

Ayrıca göç alanında çalışan ilgili sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri, Başkanlığın izniyle merkezleri ziyaret edebilir (m.59/2) [M2].

Geri gönderme merkezinde avukatla görüşülebilir mi?

Görüşülebilir; avukata erişme ve görüşme imkânı 59/1-b'de açıkça sayılır [M2]. "Geri gönderme merkezi avukat görüş saatleri" ise kanunda yazılı değildir; her merkezin kendi düzenine göre belirlenir. Uygulamada avukat görüşmesi için vekâletname ya da merkezin istediği belgeler isteniyor. Vekâletname henüz yoksa, merkezdeki kişinin notere erişim imkânı (m.59/1-b) bu belgenin düzenlenmesine olanak verir.

Çocuklar ve aileler için özel kurallar

Kanun çocuklar için iki ayrı kural öngörür: çocukların yüksek yararlarının gözetilmesi ve ailelerin ayrı yerlerde barındırılması (m.59/1-ç) ile çocukların eğitimden yararlanması için tedbir alınması (m.59/1-d) [M2]. 55. maddeye göre de sınır dışı etme değerlendirmesi "herkes için ayrı yapılır" ve ciddi sağlık sorunları, yaş ve hamilelik durumu nedeniyle seyahat etmesi riskli görülenler hakkında sınır dışı etme kararı alınmaz [M3]. Gözetim altındaki bir aile üyesinin hamile olması, ciddi bir hastalığı bulunması ya da çocuğun durumu, sulh ceza başvurusunda belgeyle ileri sürülebilecek olgulardır.

Gözetimdeki kişinin telefonu incelenebilir mi?

57/8'e göre "İdari gözetim altına alınan yabancıların uyruklarının tespit edilmesi amacıyla elektronik ve iletişim cihazları incelenebilir. İnceleme sonucunda elde edilen veriler bu amaç dışında kullanılmaz." [M1] Yani inceleme yetkisi yalnız uyruk tespiti amacıyla tanınmıştır ve elde edilen verilerin başka bir amaçla kullanılması kanunla yasaklanmıştır.

10. Avukat ücretini karşılayamayan kişi ne yapabilir?

57/7 bu durumu doğrudan düzenler: "İdari gözetim işlemine karşı yargı yoluna başvuranlardan, avukatlık ücretlerini karşılama imkânı bulunmayanlara, talepleri hâlinde 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu hükümlerine göre avukatlık hizmeti sağlanır." [M1] 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'ndaki adli yardım sistemi barolar eliyle yürütülür; bu nedenle talep uygulamada ilgili baronun adli yardım bürosuna iletilir [M6].

Hükmün iki şartı vardır: kişinin idari gözetime karşı yargı yoluna başvurmuş olması ve avukatlık ücretini karşılama imkânının bulunmaması. Hizmet "talepleri hâlinde" sağlandığından talebin bir kaydının bulunması, talebin yapıldığını ve tarihini gösterir. Sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesinde açılacak davada da adli yardım ayrıca istenebilir; bu konu deport kararına itiraz yazımızda da ele alınıyor.

11. Uluslararası koruma başvurusu yapan kişide idari gözetim farklı mı?

Kanun, uluslararası koruma başvuru sahiplerinin gözetimini 57. maddeden ayrı olarak 68. maddede düzenler [M7]. 68/1'e göre başvuru sahipleri "sadece uluslararası koruma başvurusunda bulunmalarından dolayı idari gözetim altına alınamaz." Gözetim istisnaidir ve yalnız dört hâlde mümkündür (m.68/2): kimlik veya vatandaşlık bilgilerinin doğruluğuyla ilgili ciddi şüphe varsa bu bilgilerin tespiti amacıyla, sınır kapılarında usulüne aykırı surette ülkeye girmekten alıkonulması amacıyla, gözetim altına alınmaması durumunda başvurusuna temel oluşturan unsurların belirlenemeyecek olması hâlinde ve kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehlike oluşturması hâlinde.

Bu gözetimin üst sınırı çok daha kısadır: "Başvuru sahibinin idari gözetim süresi otuz günü geçemez." (m.68/5) Valilik, gözetimden önce ikamet zorunluluğu ve bildirim yükümlülüğünün yeterli olup olmayacağını öncelikle değerlendirir (m.68/3). Başvuru yolu ise aynıdır: sulh ceza hâkimine başvurulur, başvuru gözetimi durdurmaz, hâkim beş gün içinde kesin karar verir ve şartlar değişince yeniden başvurulabilir (m.68/7) [M7]. Gözetim altındaki başvuru sahibine yasal temsilci, avukat, noter ve BM Mülteciler Yüksek Komiserliği görevlileriyle görüşme imkânı sağlanır (m.68/8). Kanun, 54. maddenin (b), (d) ve (k) bentleri kapsamında değerlendirilen başvuru sahipleri hakkında uluslararası koruma işlemlerinin her aşamasında sınır dışı etme kararı alınabileceğini de düzenler (m.54/2) [M3]; bu nedenle somut dosyada gözetimin hangi maddeye dayandığı, tebliğ edilen karardan anlaşılır.

12. İdari gözetim itiraz dilekçesinde neler yer alır?

"İdari gözetim kararına itiraz dilekçesi örneği" sık aranıyor. Her dosyanın gerekçesi farklı olduğundan hazır bir metin yerine dilekçede genellikle bulunan unsurları anlatmak daha yararlı:

1. Başvuran: Gözetim altındaki kişi (pasaport ya da yabancı kimlik numarasıyla), varsa yasal temsilcisi ya da avukatı.
2. Merci: Yetkili sulh ceza hâkimliği; dilekçe idareye veriliyorsa bu durum.
3. Konu: İdari gözetim kararının tarihi, sayısı ve tebliğ tarihi; kişinin tutulduğu geri gönderme merkezi.
4. Olaylar: Türkiye'ye giriş tarihi, ikamet geçmişi, yakalanma koşulları, aile ve iş durumu.
5. Hukuka aykırılık nedenleri: 57/2'deki gerekçenin somut olaya uymaması, alternatif yükümlülüklerin değerlendirilmemesi, sürelere ya da aylık değerlendirmeye uyulmaması, gerekçe ve tebliğ eksiklikleri, 55. madde durumları.
6. Alternatif öneri: Kişinin kalabileceği adres, bildirim yükümlülüğüne uyabileceği, varsa teminat imkânı.
7. İstem: İdari gözetimin kaldırılması; gerekiyorsa yerine 57/A'daki yükümlülüklerin uygulanması; avukatlık ücretini karşılayamayan kişi için 57/7 kapsamında avukatlık hizmeti talebi.

Hangi belgeler başvuruyu destekler?

Sulh ceza hâkimi beş gün gibi kısa bir sürede karar verdiği için iddiaların dilekçeyle birlikte belgelenmesi önem taşır. Sık kullanılan belgeler şunlardır: gözetim kararı ve tebliğ belgesi, sınır dışı etme kararı ve varsa açılan davanın kaydı, pasaport ve kimlik belgeleri, kira sözleşmesi ve adres kaydı, evlilik ve doğum kayıtları, çocukların okul belgeleri, sağlık raporları, iş ve sigorta kayıtları ile varsa uluslararası koruma başvurusunun kaydı. Pasaportun ya da uyruğu gösteren belgelerin sunulması, 57/3'teki uzatma sebeplerinden "doğru bilgi ya da belgeleri vermemesi" gerekçesi bakımından da önem taşır [M1].

13. Gözetim sırasında kaçmanın ve diğer ihlallerin sonucu nedir?

102/1-ç bendi, 57., 58., 60. ve 68. maddeler kapsamındaki işlemler sırasında kaçanlar hakkında idari para cezası öngörür; kanun metnindeki tutar bin Türk lirasıdır ve güncel tutar yeniden değerleme nedeniyle daha yüksektir [M4]. Aynı takvim yılı içinde gerçek kişiler tarafından tekrar hâlinde ceza yarı oranında artırılarak uygulanır (m.102/3) ve verilen para cezaları tebliğden itibaren otuz gün içinde ödenir (m.102/5) [M4]. Kanun bu cezaların diğer idari tedbirlerin uygulanmasına engel olmadığını da belirtir (m.102/4); yani kaçma hâlinde para cezası, yeniden gözetim gibi tedbirlerle birlikte uygulanabilir.

14. Gözetim ve sınır dışı sonrasında giriş yasağı nasıl işler?

Sınır dışı edilen yabancının Türkiye'ye girişi Göç İdaresi Başkanlığı ya da valiliklerce yasaklanır; yasağın süresi en fazla beş yıldır ve kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit varsa en fazla on yıl daha artırılabilir (m.9/2-3) [M3]. Yasak sistemde bir tahdit kodu olarak görünür; kodların anlamları ve kaldırılma yolları tahdit kodları listesi yazımızda anlatılıyor. Başkanlık yasağı kaldırabilir ya da yasak saklı kalmak kaydıyla belirli bir süre için girişe izin verebilir (m.9/6). Sınır dışı masrafları devletçe karşılanmış ve geri ödenmemişse "yabancıların Türkiye'ye girişine izin verilmeyebilir" (m.60/3-ç) [M3].

Gözetim çoğu zaman bir ikamet ya da vize ihlaliyle başlar. Vize süresini aşan kişinin çıkışta ödediği harcın nasıl hesaplandığı ve ödenmezse ne olacağı vize ihlali cezası hesaplama yazımızda, ihlal süresine göre giriş yasağı sonucu ise vize ihlali ve giriş yasağı hesaplama aracımızda yer alıyor. İkamet izni reddi ya da iptalinin ardından gelen süreçler için ikamet izni reddedildi yazımız ve V-69 tahdit kodu yazımız fikir verir.

İstanbul'da İdari Gözetim Dosyalarında Avukatın Rolü

İstanbul'da yabancılar hukuku dosyalarında idari gözetim çoğu zaman en kısa zaman aralığında birkaç başvurunun birlikte yürütüldüğü konudur: gözetim kararına karşı sulh ceza başvurusu, sınır dışı etme kararına karşı 7 günlük süre içinde idare mahkemesinde dava, gözetim yerine uygulanabilecek alternatif yükümlülüklerin idareye ve hâkime sunulması ve aylık değerlendirmelerin takibi. Bu dosyalarda avukatın işi genellikle tebliğ belgelerinin incelenmesiyle başlar: gözetimin 57/2'deki hangi gerekçeye dayandığı, sürelerin ne zaman başladığı, uzatma kararı varsa hangi sebebe dayandığı. Ardından kişiyle merkezde görüşme, aile ve ikamet belgelerinin toplanması ve 55. madde kapsamında bir durum olup olmadığının değerlendirilmesi gelir.

Büromuz Maltepe'de bulunuyor ve Anadolu Yakası'nda, Maltepe, Kartal, Kadıköy ve Ataşehir'de yaşayan yabancıların, ailelerinin ve Türk vatandaşı eşlerinin yabancılar hukuku dosyalarıyla ilgileniyor. İstanbul Valiliği'nin verdiği sınır dışı etme kararlarına karşı davalar İstanbul idare mahkemelerinde görülür; gözetim başvurusunun hangi sulh ceza hâkimliğine yapılacağı ise kişinin tutulduğu merkezin ve kararı veren valiliğin bulunduğu yere göre değerlendirilir. Büronun adresi ve ulaşım bilgisi Maltepe avukat sayfamızda, Kartal ve Pendik çevresi için bilgiler Kartal avukat sayfamızda, Ataşehir ve Kadıköy için bilgiler Ataşehir avukat sayfamızda yer alıyor. Yabancılar hukukundaki diğer konular yabancılar hukuku sayfamızda toplanmış durumda.

İdari Gözetim ile İlgili Yargı Kararları

Sulh ceza hâkiminin idari gözetim hakkındaki kararı kesin olduğundan, bu bölümde Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kararlarına yer verildi. Kararların tam metni okunmuş, sonuçları hüküm kısımlarından aktarılmıştır.

Anayasa Mahkemesi (Genel Kurul), Abdulkadir Yapuquan: soyut gerekçeyle gözetim ve geç yapılan aylık değerlendirme

Künye: Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Abdulkadir Yapuquan, B. No: 2016/35009, 2/5/2019 (RG 17/5/2019, 30777) [K1]. Kararın tam metni

Olay ve mahkemenin ölçütü: 2001'den beri Türkiye'de yaşayan ve hakkındaki iade talebi ağır ceza mahkemesince reddedilen başvurucu, tahliye edilir edilmez geri gönderme merkezine götürülmüş, hakkında kamu düzeni ve kamu güvenliği gerekçesiyle sınır dışı ve idari gözetim kararı alınmış, sulh ceza hâkimliği itirazı reddetmişti. Anayasa Mahkemesi, gözetim kararında ve itirazın reddi kararında kanundaki kavramların somut olgulara bağlanmadan soyut biçimde tekrarlandığını, aylık zaruret değerlendirmesinin bir defasında süresinden dokuz gün sonra yapıldığını, ikinci altı aylık uzatmada kanunda sayılan sebeplerden hangisine dayanıldığının açıklanmadığını ve on iki ay dolduktan sonraki fiilî tutmanın dayanağı bulunmadığını belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine oy çokluğuyla karar verdi. Kararda ayrıca, sulh ceza hâkiminin gözetimi hukuka uygun bulan kararının kesinleşmesinden itibaren süresi içinde doğrudan bireysel başvuru yapılabileceği belirtildi.

Bu yazıdaki konuyla ilgisi: 4. bölümde "Sulh ceza hâkimi neleri inceler?" başlığında sayılan konuların (57/2 gerekçesinin somut olaya uyması, aylık değerlendirme, sürelere uyulması) Anayasa Mahkemesinin denetiminde de belirleyici olduğunu ve kesin karardan sonra bireysel başvuru yolunu gösterir.

Anayasa Mahkemesi (Genel Kurul), İbrahim Muhammed Ali: ölçülülük denetimi ve merkezdeki koşullar için başvuru yolu

Künye: Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, İbrahim Muhammed Ali, B. No: 2025/10406, 8/7/2025 (RG 26/2/2026, 33180) [K2]. Kararın tam metni

Olay ve mahkemenin ölçütü: Kimlik kontrolünde yakalanan Irak vatandaşı başvurucu hakkında kamu düzeni gerekçesiyle sınır dışı ve altı ay idari gözetim kararı alınmış, sulh ceza hâkimliği itirazı kesin olarak reddetmişti. Anayasa Mahkemesi gözetimin ölçülülüğünü sınır dışı işleminin özenle yürütülüp yürütülmediği, keyfîliğe karşı usul güvenceleri ve daha hafif alternatif tedbirlerle amaca ulaşılıp ulaşılamayacağı yönlerinden inceledi ve bu olayda kişi hürriyetinin ihlal edilmediğine karar verdi. Buna karşılık sulh ceza başvurusunun yalnız gözetim kararının hukukiliğini incelediğini, merkezdeki tutulma koşullarının düzeltilmesini sağlayacak etkili bir idari ya da yargısal yol bulunmadığını belirterek etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine, yapısal sorun nedeniyle pilot karar usulünün uygulanmasına ve durumun Türkiye Büyük Millet Meclisine bildirilmesine oybirliğiyle karar verdi.

Bu yazıdaki konuyla ilgisi: Sulh ceza hâkiminin incelediği konularla ve 9. bölümdeki merkezdeki haklarla bağlantılıdır: gözetimin hukukiliği ile merkezdeki koşullara ilişkin şikâyetlerin ayrı sorunlar olarak ele alındığını gösterir.

Anayasa Mahkemesi, Abdulkerim Hammud: dava sürerken imzalatılan gönüllü geri dönüş formu

Künye: Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, Abdulkerim Hammud, B. No: 2019/24388, 2/5/2023 (RG 13/9/2023, 32308) [K3]. Kararın tam metni

Olay ve mahkemenin ölçütü: Geçici koruma altındaki Suriye vatandaşı başvurucu hakkında sınır dışı ve idari gözetim kararı alınmış, görevlendirilen avukat ertesi gün sulh ceza hâkimliğine başvurmuş ve sınır dışı kararına karşı dava açmıştı; aynı gün imzalatılan gönüllü geri dönüş formuyla başvurucunun çıkışı sağlandı, idare mahkemesi daha sonra sınır dışı kararını iptal etti. Anayasa Mahkemesi, formun kişisel duruma ilişkin bilgi içermediğini, mevzuatta öngörülen BMMYK ya da sivil toplum kuruluşu temsilcisi imzasının bulunmadığını ve avukatın haberdar edilmediğini belirterek dönüşün bilinçli ve gönüllü olduğunun söylenemeyeceğine, yaşam hakkı ve kötü muamele yasağı ile bunlarla bağlantılı etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine oybirliğiyle karar verdi. Gözetimden salıverilen başvurucunun kişi hürriyetine ilişkin şikâyeti ise önce tam yargı davası yolunun tüketilmesi gerektiği gerekçesiyle kabul edilemez bulundu.

Bu yazıdaki konuyla ilgisi: 8. bölümdeki gönüllü dönüş uyarısını ve "rızası saklı kalmak kaydıyla" kuralının hangi güvencelerle birlikte değerlendirildiğini somutlaştırır.

Özet Tablo: İdari Gözetimde Süreler, Merciler, Ön Koşullar ve Belgeler

Aşağıdaki tablo, bu yazıda kaynağıyla anlatılan kuralları tek bakışta toplar.

Konu	Süre	Başvurulacak mercii veya makam	Ön koşul veya dikkat edilecek nokta	Gerekli belgeler	Dayanak madde
Yakalama ve valilik değerlendirmesi	En çok 48 saat	Valilik	Kişinin 54. madde kapsamında olması	Pasaport ya da kimlik belgesi	6458 m.57/1 [M1]
Gözetim kararı ve merkeze götürme	48 saat içinde götürme	Valilik; yakalamayı yapan kolluk birimi	57/2'deki hâllerden biri; gözetim yoksa 57/A yükümlülüğü zorunlu	Gözetim kararı ve gerekçeli tebliğ	6458 m.57/2, 57/A-3 [M1] [M2]
Gözetime karşı sulh ceza başvurusu	Başvuru süresi yok; hâkim 5 günde ve kesin olarak karar verir	Yetkili sulh ceza hâkimi; dilekçe idareye de verilebilir	Başvuru gözetimi durdurmaz; şartlar değişince yeniden başvurulabilir; yalnız kişi, yasal temsilcisi ve avukatı başvurabilir	Tebliğ belgesi, adres, aile ve sağlık belgeleri	6458 m.57/6 [M1]
Gözetim süresi ve uzatma	En çok 6 ay; en fazla 6 ay daha	Valilik	Uzatma yalnız iş birliği yapmama ya da doğru bilgi ve belge vermeme hâlinde	Uzatma kararı ve tebliği; pasaport ve uyruk belgeleri	6458 m.57/3 [M1]
Aylık değerlendirme	Her ay; gerekirse 30 gün beklenmez	Valilik	Zaruret yoksa gözetim derhâl sonlandırılır, 57/A yükümlülüğü getirilir	Değerlendirme sonuçlarının gerekçeli tebliği	6458 m.57/4-5 [M1]
Alternatif yükümlülükler	En çok 24 ay; elektronik izlemeye başvuruda hâkim 5 gün	Valilik; elektronik izlemeye karşı sulh ceza hâkimi	Uyulmazsa gözetim ve idari para cezası; teminat Hazineye irat kaydedilebilir	Adres ve kira belgeleri, teminat belgesi	6458 m.57/A, 102/1-e [M2] [M4]
Avukatlık hizmeti	Talep üzerine	Avukatlık Kanunu'na göre; uygulamada baronun adli yardım bürosu	Gözetime karşı yargı yoluna başvurmuş olma ve ücreti karşılayamama	Talebin kaydı	6458 m.57/7 [M1]; 1136 s.K. [M6]
Sınır dışı etme kararına dava	Tebliğden itibaren 7 gün; mahkeme 15 günde ve kesin olarak karar verir	İdare mahkemesi	Dava süresince sınır dışı edilmez (rıza saklı); gözetim kendiliğinden bitmez	Tebliğ belgesi, ikamet ve giriş-çıkış kayıtları	6458 m.53/3 [M3]
Uluslararası koruma başvuru sahibinin gözetimi	En çok 30 gün; hâkim 5 gün	Sulh ceza hâkimi	Yalnız başvuru nedeniyle gözetim olmaz; dört istisnai hâl	Başvuru kaydı, kimlik belgeleri	6458 m.68 [M7]
Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru	Başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren 30 gün	Anayasa Mahkemesi	Sulh ceza kararı kesin olduğundan olağan yol tükenmiş sayılabilir; başvuru gözetimi kendiliğinden bitirmez	Kesin karar ve tebliğ kaydı	6216 m.47/5 [M8]
Kaçma hâlinde idari para cezası	Ceza tebliğden itibaren 30 günde ödenir	Valilik, Başkanlık veya kolluk	Aynı takvim yılında tekrar hâlinde yarı oranında artırım; diğer tedbirler saklı	Ceza tebliğ belgesi	6458 m.102/1-ç, 102/3-5 [M4]
Giriş yasağı	En fazla 5 yıl, ciddi tehditte en fazla 10 yıl daha	Göç İdaresi Başkanlığı veya valilik	Sınır dışı masrafları geri ödenmedikçe girişe izin verilmeyebilir	Ödeme belgeleri	6458 m.9, 60/3-ç [M3]

Kaynaklar

Kod	Kaynak	Konu
M1	6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.57, 58	48 saat, idari gözetim kararı, 6+6 ay, aylık değerlendirme, gerekçeli tebliğ, sulh ceza hâkimi ve 5 gün, yeniden başvuru, avukatlık hizmeti, uyruk tespiti, geri gönderme merkezlerinin işletilmesi
M2	6458 s.K. m.57/A, 59	Alternatif yükümlülükler ve 24 ay, elektronik izlemeye başvuru, teminat, merkezdeki haklar
M3	6458 s.K. m.9, 53, 54, 55, 56, 60, 60/A	Giriş yasağı, sınır dışı etme kararı ve 7 günlük dava, sınır dışı sebepleri ve istisnaları, terke davet, sınır dışının yerine getirilmesi ve masraflar, gönüllü geri dönüş
M4	6458 s.K. m.102	İdari para cezaları: kaçma, alternatif yükümlülüklere uymama, tekrar, 30 günlük ödeme
M5	Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.19	Kişi hürriyeti ve güvenliği
M6	1136 sayılı Avukatlık Kanunu (adli yardım hükümleri)	57/7'nin atıf yaptığı avukatlık hizmeti
M7	6458 s.K. m.68	Uluslararası koruma başvuru sahiplerinin idari gözetimi, 30 gün, sulh ceza hâkimi
M8	6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun m.47/5	Bireysel başvuruda 30 gün
K1	Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Abdulkadir Yapuquan, B. No: 2016/35009, 2/5/2019 (RG 17/5/2019, 30777)	Soyut gerekçeli idari gözetim, geç yapılan aylık değerlendirme, gerekçesiz uzatma, 12 aydan sonra fiilî tutma; kişi hürriyeti ihlali; sulh ceza kararından sonra doğrudan bireysel başvuru
K2	Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, İbrahim Muhammed Ali, B. No: 2025/10406, 8/7/2025 (RG 26/2/2026, 33180)	İdari gözetimde ölçülülük ölçütleri; sulh ceza yolunun kapsamı; geri gönderme merkezindeki koşullar için etkili yol yokluğu; pilot karar
K3	Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, Abdulkerim Hammud, B. No: 2019/24388, 2/5/2023 (RG 13/9/2023, 32308)	Dava sürerken imzalatılan gönüllü geri dönüş formu; rızanın bilinçli olması; salıverilenler için tam yargı davası yolu